Hiện toàn tỉnh Nghệ An có hơn 900.000 học sinh các cấp học, trong đó lứa tuổi mầm non và tiểu học là đối tượng chủ yếu thụ hưởng các bữa ăn tại trường. Với 540 trường mầm non và 500 trường tiểu học, hệ thống bếp ăn bán trú đã được mở rộng và tăng cường về chất lượng. Ở bậc mầm non, tỷ lệ tổ chức bán trú đạt 100%; bậc tiểu học đạt gần 60%. Các mô hình tổ chức bữa ăn học đường cũng rất đa dạng. Ở khu vực đô thị, phổ biến là mô hình bếp ăn nội bộ trong trường và mô hình liên kết với các đơn vị cung cấp suất ăn công nghiệp. Trong khi đó, ở vùng sâu, vùng xa, mô hình nấu ăn tại nhà dân gần trường vẫn là giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế. Việc thực hiện nghiêm túc công khai thực đơn, phối hợp kiểm tra nguồn thực phẩm và thí điểm ứng dụng công nghệ vào quản lý đã cho thấy hiệu quả tích cực. Đặc biệt, theo thống kê của ngành y tế, tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ từ 6 - 10 tuổi đã giảm từ 14% năm 2019 xuống còn 10,2% vào năm 2024. Tổ chức bữa ăn bán trú không chỉ cải thiện thể trạng học sinh mà còn mang lại nhiều lợi ích khác như giảm tỉ lệ bỏ học ở vùng khó khăn, tăng tỷ lệ chuyên cần, hỗ trợ giáo viên trong việc phụ đạo và quản lý học sinh tốt hơn. Quan trọng hơn cả, mô hình này đã làm thay đổi nhận thức cộng đồng, từ chỗ xem bữa ăn là trách nhiệm riêng của gia đình, đến việc coi đây là nỗ lực chung của nhà trường, phụ huynh và chính quyền địa phương.

Nghệ An cũng triển khai nhiều mô hình đáng chú ý như “Suất ăn dinh dưỡng 10.000 đồng” tại miền núi với việc tận dụng nguyên liệu sẵn có, giá rẻ mà vẫn bảo đảm đủ nhóm chất. Tại đô thị, mô hình “Bếp ăn bán trú đạt chuẩn” với hệ thống kho lạnh, quy trình bếp một chiều và phần mềm theo dõi dinh dưỡng đã được áp dụng hiệu quả. Chương trình Sữa học đường của tỉnh cũng ghi dấu ấn rõ nét với hơn 311.000 học sinh được thụ hưởng, góp phần giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân chỉ sau 2 năm.

Dù đạt được nhiều thành tựu, công tác tổ chức suất ăn học đường tại Nghệ An vẫn còn không ít khó khăn. Về hạ tầng, còn khoảng 16% trường chưa có bếp ăn đạt chuẩn. Thiếu nhân lực chuyên môn về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm là vấn đề nổi bật. Ngoài ra, một số sự cố ngộ độc thực phẩm gần đây cho thấy việc giám sát vẫn còn hình thức, đặc biệt là đối với nguồn thực phẩm từ bên ngoài nhà trường. Thêm vào đó, sự tham gia của phụ huynh chưa đồng đều giữa các địa phương, khi ở nhiều nơi vẫn còn tư tưởng “khoán trắng” cho nhà trường.

Trước thực trạng đó, trên cơ sở tổng kết thực tiễn, với tỉnh Nghệ An cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp toàn diện cho giai đoạn 2025 - 2030, cụ thể là:

Về chính sách, cần luật hóa dinh dưỡng học đường thành nội dung bắt buộc trong luật giáo dục và chính sách trẻ em. Trung ương nên ban hành bộ tiêu chuẩn suất ăn học đường và có nguồn ngân sách ổn định hỗ trợ các địa phương.

Về nhân lực, đào tạo bài bản cho nhân viên nấu ăn, y tế học đường; xây dựng chương trình bồi dưỡng ngắn hạn cấp chứng chỉ; có cơ chế tài chính hợp lý để thu hút nhân sự chuyên môn.

Về công nghệ, tăng cường ứng dụng phần mềm thiết kế thực đơn, theo dõi khẩu phần, kết nối với phụ huynh và ngành y tế; từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu số về sức khỏe và dinh dưỡng học sinh.

Về truyền thông và giáo dục, lồng ghép kiến thức dinh dưỡng vào hoạt động giảng dạy; tổ chức các hoạt động trải nghiệm, cuộc thi về dinh dưỡng. Phát huy vai trò của Đoàn - Đội, giáo viên, phụ huynh trong giám sát và giáo dục học sinh.

Từ những kết quả và bài học thực tiễn, tỉnh Nghệ An cần đề xuất Chính phủ sớm ban hành Chương trình quốc gia về dinh dưỡng học đường giai đoạn 2026 - 2030, đi kèm nguồn lực hỗ trợ cụ thể. Ngoài ra, nên thí điểm mô hình “Trung tâm bếp ăn học đường liên kết vùng” tại các địa bàn miền núi, hỗ trợ những nơi chưa đủ điều kiện tổ chức bếp ăn nội bộ. Cần hình thành cơ sở dữ liệu liên ngành giữa giáo dục và y tế để quản lý, theo dõi tình trạng dinh dưỡng học sinh sát thực, hiệu quả.

Dinh dưỡng học đường không chỉ là bữa ăn mà là nền tảng thể chất, trí tuệ, là khởi đầu cho một tương lai khỏe mạnh của dân tộc. Với sự vào cuộc đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở, sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường - y tế - phụ huynh và cộng đồng, Nghệ An đang nỗ lực xây dựng một hệ sinh thái dinh dưỡng học đường bài bản, nhân văn và hiệu quả.

Quang Minh, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy