Dân số vùng DTTS, miền núi có 1.197.628 người (chiếm 41% dân số toàn tỉnh), trong đó đồng bào các DTTS có 491.267 người (chiếm 14,76% dân số toàn tỉnh và chiếm 36% dân số trên địa bàn miền núi), gồm 05 dân tộc có đông người cùng sinh sống (Thái, Thổ, Khơ Mú, Mông, Ơ Đu). Có 08/12 huyện, thị xã miền núi có cơ sở tôn giáo, 04 huyện còn lại đều có tín đồ tôn giáo, số lượng gần 1.000 người, trong đó, có khoảng 150 tín đồ là người DTTS. Nghệ An được Trung ương Đảng, Chính phủ, các bộ, ngành quan tâm chỉ đạo, hỗ trợ nguồn lực cho đầu tư phát triển; bên cạnh đó, tiềm năng để phát triển kinh tế còn lớn, cán bộ, Nhân dân đoàn kết, đồng thuận, quyết tâm khắc phục khó khăn, nỗ lực phấn đấu vươn lên. Hệ thống chính trị cơ sở ngày càng được củng cố, đời sống Nhân dân ngày một nâng lên; khối đại đoàn kết toàn dân được tăng cường và mở rộng, tạo động lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh của địa phương. 

Tuy nhiên, là tỉnh có khu vực miền núi rộng lớn, địa hình phức tạp, bị chia cắt; điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đang ở mức thấp; trình độ dân trí và chất lượng nguồn nhân lực chưa cao; đội ngũ cán bộ chủ chốt chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; an ninh biên giới tiềm ẩn phức tạp. Tư tưởng bảo thủ, trông chờ, ỷ lại vẫn còn ở một bộ phận cán bộ, đảng viên và Nhân dân đang là thách thức lớn đối với tình hình phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng, an ninh, đã tác động lớn đến công tác vận động quần chúng trong tình hình mới.

Với đặc điểm, tình hình nêu trên, Nghệ An luôn đặt công tác dân vận lên hàng đầu. Xác định Dân vận phải đi trước một bước trong các cuộc vận động và đặc biệt là việc đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống. Những năm qua Ban Dân vận Tỉnh ủy đã phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh triển khai thực hiện tốt một số nội dung sau:

Thứ nhất là, tăng cường xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức, cán bộ; tập trung giải quyết kịp thời, có hiệu quả những bức xúc chính đáng của Nhân dân; làm cho Nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, tăng cường mối quan hệ gắn bó máu thịt với Nhân dân. Ban Dân vận Tỉnh ủy đã phối hợp triển khai, thực hiện tốt Chỉ thị 05-CT/TW của Bộ Chính trị về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, mỗi cán bộ, đảng viên, chiến sỹ lực lượng vũ trang (LLVT) tỉnh thực sự tiêu biểu về đạo đức, lối sống. Chủ động phối hợp tham mưu củng cố, kiện toàn hệ thống tổ chức chính trị, xây dựng đội ngũ cán bộ ở cơ sở và giới thiệu bồi dưỡng kết nạp đảng viên trong dân quân tự vệ và người DTTS. Phối hợp, chỉ đạo và duy trì thực hiện nghiêm túc quy định của pháp luật về tiếp công dân, kịp thời giải quyết những yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của công dân, nhất là những vấn đề liên quan đến các nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, chính sách người có công, chính sách hậu phương quân đội giải quyết hài hòa các mối quan hệ, đoàn kết quân dân, đoàn kết nội bộ. Phối hợp với các sở, ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội nắm chắc, dự báo đúng diễn biến tình hình phức tạp ở cơ sở, kịp thời tham mưu cho cấp ủy, chính quyền, tuyên truyền, vận động; tổ chức đối thoại, tiếp dân, giải quyết có hiệu quả những búc xúc chính đáng của Nhân dân, tạo lòng tin của Nhân dân đối với cấp ủy, chính quyền và LLVT, góp phần giữ vững ổn định tình hình chính trị ở địa phương, tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ hai là, phối hợp tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên, chiến sỹ LLVT về vai trò, vị trí công tác dân vận trong tình hình mới. Tập trung lãnh đạo đổi mới công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân, cán bộ, chiến sỹ LLVT thực hiện nghiêm túc Nghị quyết đại hội Đảng các cấp; Bầu cử Quốc hội khóa XV và bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026; Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Luật Dân quân tự vệ, Luật Biển, Luật Biên giới quốc gia, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, các chính sách về dân tộc, tôn giáo... từ đó nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của công tác vận động quần chúng trong tình hình mới.

Thứ ba là, tăng cường và đổi mới công tác dân vận. Hệ thống dân vận các cấp đã tích cực, sáng tạo trong nghiên cứu, tham mưu đổi mới nội dung và phương thức hoạt động công tác dân vận ở vùng đồng bào DTTS, vùng miền núi; đổi mới, sáng tạo trong công tác nghiên cứu, tham mưu, kiểm tra, sơ kết, tổng kết về công tác dân vận vùng DTTS, vùng giáo phù hợp với tình hình thực tế của địa phương, cơ sở; phối hợp nắm chắc tình hình dân tộc, tôn giáo, tham mưu, đề xuất có hiệu quả, báo cáo đầy đủ, kịp thời cho cấp có thẩm quyền. Hàng năm ký kết chương trình phối hợp thực hiện các chương trình, mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh; phòng, chống khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và tham gia giải quyết những vấn đề phức tạp ở cơ sở góp phần bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

Thứ tư là, thực hiện hiệu quả các phong trào thi đua, các cuộc vận động của địa phương trong LLVT tỉnh. Phối hợp tổ chức vận động Nhân dân tham gia phong trào thi đua yêu nước gắn với các hoạt động nhân đạo từ thiện và xây dựng hậu phương quân đội vững chắc; vận động đồng bào các DTTS xóa bỏ tập tục lạc hậu, tệ nạn xã hội, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; tuyên truyền phòng, chống các hoạt động lợi dụng các vấn đề “Dân tộc”, “Tôn giáo”, giữ gìn vào bảo vệ khối đại đoàn kết các dân tộc. Hàng năm, phối hợp tổ chức hoạt động hành quân dã ngoạilàm công tác dân vận gắn với phong trào lực lượng vũ trang chung sức xây dựng nông thôn mới, hành quân dã ngoại đến các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS, vùng tôn giáo giúp đỡ đồng bào sản xuất, phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới. Đóng góp hàng chục ngàn ngày công, hỗ trợ vật chất đào đắp, sửa chữa đường giao thông nông thôn, kênh mương thủy lợi, tu sửa nâng cấp trạm y tế xã, trường học; giúp dân xây dựng tặng nhà ở, tặng quà, xe đạp, đỡ đầu học sinh nghèo vượt khó... góp phần xóa đói, giảm nghèo và cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân. Phối hợp tham mưu cho cấp ủy đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; năm 2022, toàn tỉnh xây dựng và công nhận mới 4.460 mô hình "Dân vận khéo" trên các lĩnh vực; Ban Dân vận Tỉnh ủy trực tiếp chỉ đạo, hỗ trợ xây dựng 12 mô hình "Dân vận khéo" vùng giáo, vùng DTTS, hỗ trợ mỗi mô hình 18 triệu đồng. Các mô hình “Dân vận khéo” đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và thực hiện các nhiệm vụ chính trị khác của tỉnh. Sáu tháng đầu năm 2023, Ban Dân vận Tỉnh ủy đã ủng hộ các loại quỹ nhân đạo, từ thiện với tổng giá trị 328.869.000đ cho các gia đình chính sách, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn,… ủng hộ hơn 30 triệu đồng tiền mặt hưởng ứng Chương trình hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo; đăng ký trong 03 năm hộ trợ xây 02 nhà cho hộ nghèo trị giá 100 triệu đồng tại xã Nam Sơn, huyện Quỳ Hợp. Lực lượng vũ trang tỉnh đã huy động 7.642 lượt cán bộ, chiến sỹ đóng góp 75 ngàn ngày công; làm mới 272 km đường giao thông nông thôn, nạo vét, tu sửa hơn 253 km kênh mương thủy lợi. Đặc biệt Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh nhận giúp đỡ xã nghèo Nậm Giải, huyện Quế Phong phát triển kinh tế - xã hội đã góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo từ trên 80% (năm 2012) xuống còn 54,4% (năm 2022) được cấp ủy, chính quyền địa phương, Ban Chỉ đạo giúp xã nghèo tỉnh đánh giá cao. Phối hợp triển khai thực hiện giải quyết tốt chính sách xã hội và chính sách hậu phương quân đội; tìm kiếm cất bốc hài cốt liệt sỹ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại nước bạn Lào.

Từ năm 2020-2021, đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp triển khai có hiệu quả các biện pháp trong phòng chống dịch Covid-19. Lực lượng vũ trang đã huy động 3.900 lượt cán bộ, chiến sỹ và lực lượng DQTV, phục vụ 28 điểm cách ly 33.000 công dân; trong đó có hơn 4.500 công dân đồng bào DTTS; đón hơn 100.000 công dân từ các tỉnh phía Nam về các địa phương cách ly và điều trị bảo đảm an toàn. 

Thứ năm là, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận các cấp, Tổ công tác dân vận làm nòng cốt tiến hành công tác dân vận. Hàng năm, Ban Dân vận Tỉnh ủy đã phối hợp với Ban Dân vận Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, tổ chức bồi dưỡng, tập huấn cho đội ngũ cán bộ làm dân vận. Phối hợp xây dựng, củng cố, kiện toàn, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận ở Ban CHQS cấp huyện, có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, biết tiếng đồng bào DTTS, phong tục, tập quán địa phương.

Thứ sáu là, phối hợp tham mưu cho cấp ủy thực hiện tốt công tác đối ngoại, hợp tác giữa các địa phương của nước bạn Lào tiếp giáp biên giới. Tổ chức các hoạt động đối ngoại, giao lưu văn hóa, hợp tác, kết nghĩa các cụm dân cư hai bên biên giới, hỗ trợ nhau trong phòng, chống dịch, di dịch cư bất hợp pháp, truyền đạo trái pháp luật... giữ gìn an ninh biên giới.

Như vậy, những năm qua công tác phối hợp vận động quần chúng nhân dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, hệ thống chính trị, đặc biệt là đội ngũ cán bộ dân vận và cán bộ, chiến sỹ LLVT các cấp đã có nhiều đổi mới về nội dung, phương thức hoạt động... và đạt được những kết quả quan trọng, nhất là các chính sách dân tộc và các chương trình mục tiêu quốc gia. Tổ chức, bộ máy cán bộ làm công tác dân vận, dân tộc tiếp tục được kiện toàn, nâng cao hiệu quả hoạt động. Cơ quan nhà nước, chính quyền các cấp tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thực hiện chính sách dân tộc, các chương trình mục tiêu quốc gia vùng đồng bào DTTS và miền núi. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp phối hợp với lực lượng vũ trang đã tích cực, chủ động tuyên truyền, vận động đồng bào DTTS tích cực thi đua sản xuất vươn lên xóa đói, giảm nghèo, xóa bỏ các hủ tục lạc hậu và giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc... Hoạt động đối ngoại nhân dân khu vực biên giới được đẩy mạnh, an ninh trật tự vùng DTTS và miền núi, trên tuyến biên giới được quan tâm, chú trọng và giữ vững./.

                                 Phan Thanh Đoài 

Phó Trưởng ban Dân vận Tỉnh ủy