Trong bối cảnh tỉnh Nghệ An đang đẩy mạnh thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, chuyển đổi số, xây dựng mô hình tổ chức tổng thể hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp, chính vì thế việc củng cố, nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở đảng, đội ngũ đảng viên; nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bảo đảm mỗi chi bộ, đảng bộ cơ sở thực sự là hạt nhân lãnh đạo ở địa bàn dân cư, cơ quan, đơn vị; mỗi đảng viên thực sự tiên phong, gương mẫu, góp phần đưa chủ trương của Đảng nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Đảng mạnh là do chi bộ tốt, chi bộ tốt là do các đảng viên đều tốt”. Trong những năm qua, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An thường xuyên quan tâm lãnh đạo việc nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, xem chất lượng sinh hoạt chi bộ là yếu tố quyết định chất lượng hoạt động của tổ chức cơ sở đảng; vì vậy, đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ là nhiệm vụ then chốt trong xây dựng Đảng hiện nay.

Dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, việc đổi mới nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong thời gian qua đã đạt những kết quả nổi bật là: Thứ nhất Tỉnh ủy ban hành văn bản kịp thời, ngắn gọn, trong tâm tâm về đổi mới chất lượng sinh hoạt chi bộ, trong đó ban hành Chỉ thị số 13-CT/TU, ngày 05/7/2017 về nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ; ban hành Quyết định số 3062-QĐ/TU, ngày 15/8/2019 về thành lập 5 tổ nghiên cứu chuyên sâu nâng cao chất lượng sinh hoạt các loại hình chi bộ; ban hành Kế hoạch số 363-KH/TU, ngày 18/8/2025 về Kế hoạch thực hiện Chỉ thị số 50-CT/TW, ngày 23/7/2025 của Ban Bí thư về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong giai đoạn mới; ban hành 3 Quy định, 5 Công văn về chỉ đạo sinh hoạt chi bộ và đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ. Thứ hai công tác chuẩn bị sinh hoạt chi bộ được quan tâm, chú trọng hơn cả về nội dung, hình thức và thích ứng với tình hình dịch bệnh, bão lụt; duy trì và tăng cường nội dung sinh hoạt chuyên đề phong phú, thực tiễn đa dạng hơn; nội dung sinh hoạt cơ bản đã thể hiện rõ tính lãnh đạo, tính giáo dục, tính chiến đấu. Thứ ba, cấp ủy các cấp đã chỉ đạo thực hiện tốt công tác kiện toàn, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ chi ủy viên, bí thư chi bộ, do đó chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ đã từng bước được nâng lên. Qua khảo sát toàn tỉnh hiện nay có 3.799 thôn, tổ dân phố (sau đây gọi chung là thôn), có 3.799 chi bộ thôn, trong đó bí thư chi bộ kiêm thôn trưởng có 3.690 đ/c; bí thư chi bộ kiêm trưởng ban công tác Mặt trận có 483 đ/c; bí thư chi bộ kiêm cả trưởng thôn, kiêm trưởng ban công tác Mặt trận có 24 đ/c; tỷ lệ đảng viên là xóm trưởng tăng cả số lượng và chất lượng vượt chỉ tiêu. Thứ tư, thực hiện việc phân công cấp ủy viên các cấp, cán bộ theo dõi cơ sở định kỳ tham gia dự sinh hoạt chi bộ ở địa bàn phụ trách. Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh sắp xếp và bố trí thời gian tham dự sinh hoạt chi bộ tại địa bàn, đơn vị, lĩnh vực được phân công phụ trách ít nhất một quý một lần. Thứ năm, đưa nội dung nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ vào chương trình kiểm tra, giám sát hằng năm của cấp tỉnh và cấp cơ sở. Thứ 6, đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ được thực hiện khá nghiêm túc, thực hiện phương pháp đánh giá theo 4 cấp độ (Tốt, Khá, Trung bình, Kém); việc đánh giá và báo cáo kết quả chấm điểm sinh hoạt chi bộ được thực hiện đúng 3 bước theo quy định. Công tác chuẩn bị tốt, chi ủy đã có cuộc họp thống nhất trước khi tổ chức sinh hoạt chi bộ; đảng viên dự sinh hoạt đạt tỷ lệ khá cao; trong sinh hoạt đã thực hiện nguyên tắc tổ chức sinh hoạt chi bộ, mở rộng và phát huy dân chủ trong thảo luận; chất lượng của báo cáo và kết luận khá rõ ràng, bao quát khá đầy đủ nội dung trong lãnh đạo của chi bộ từ công tác chính trị tư tưởng, nhiệm vụ chính trị, lãnh đạo các tổ chức chính trị, xã hội; thực hiện tương đối khá việc phân công nhiệm vụ cho đảng viên. Kết thúc buổi sinh hoạt các chi bộ đã tự đánh giá chất lượng sinh hoạt, tự chấm điểm theo từng tiêu chí; qua báo cáo không có chi bộ bị đánh giá xếp loại chất lượng sinh hoạt yếu, kém.

Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn những tồn tại cần khắc phục, đó là chất lượng sinh hoạt một số chi bộ có mặt còn hạn chế; nội dung, hình thức sinh hoạt ở một số chi bộ chưa đa dạng, phong phú, có nơi chưa thực hiện đầy đủ nội dung, chương trình. Trình độ và năng lực điều hành của một số bí thư chi bộ còn hạn chế. Việc ứng dụng chuyển đổi số trong sinh hoạt chi bộ chưa đồng bộ.

Hiện nay, tỉnh Nghệ An đang triển khai sắp xếp quy mô lớn các thôn, tổ dân phố, bản nhằm phù hợp với mô hình tổ chức tổng thể hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp. Toàn tỉnh có khoảng 3.797 thôn, tổ dân phố; theo phương án đề xuất sẽ sắp xếp còn khoảng 2.026 thôn, tổ dân phố, giảm 1.771 thôn, tổ dân phố (giảm khoảng 46,6%). Đồng thời, gần 90% số thôn, tổ dân phố hiện nay thuộc diện phải sắp xếp, tổ chức lại. Bên cạnh yêu cầu tinh gọn đầu mối, Nghệ An đặc biệt chú trọng tạo sự đồng thuận xã hội, giữ gìn truyền thống lịch sử, văn hóa và bản sắc cộng đồng trong quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố.

Sinh hoạt chi bộ thôn, tổ dân phố phải thực sự trở thành diễn đàn để bàn bạc, quyết định các nhiệm vụ chính trị của chi bộ và giải quyết những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Từ thực tiễn của Nghệ An, việc đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, sau sáp nhập thôn, tổ dân phố, cần tập trung một số nhiệm vụ, giải pháp đó là:

Thứ nhất, các cấp ủy cần tăng cường tuyên truyền, quán triệt để cán bộ, đảng viên nhận thức đầy đủ rằng sinh hoạt chi bộ là nguyên tắc tổ chức cơ bản của Đảng, là thước đo năng lực lãnh đạo của chi bộ.

Thứ hai, đổi mới nội dung, phương pháp sinh hoạt chi bộ theo phương châm: "Nội dung thiết thực - Điều hành khoa học - Thảo luận dân chủ - Nghị quyết khả thi". Các chi bộ tổ chức sinh hoạt bảo đảm 3 đúng: Đúng định kỳ, đúng nội dung, đúng nguyên tắc. Đổi mới cách thức điều hành sinh hoạt chi bộ theo hướng ngắn gọn, trọng tâm, trọng điểm; sinh hoạt chi bộ phải thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình trên cơ sở đoàn kết, thương yêu đồng chí, đồng nghiệp; đề cao kỷ luật, kỷ cương, tính tự giác trong sinh hoạt Đảng.

Thứ ba, căn cứ chức năng, nhiệm vụ, tình hình, đặc điểm của từng loại hình chi bộ để tập trung đi sâu vào một số nội dung phù hợp của các chi bộ. Thực hiện tốt phương châm trong sinh hoạt chi bộ: “Đoàn kết trong tư tưởng; dân chủ trong sinh hoạt; trung thực trong góp ý; tích cực trong hoạt động, cộng sự trong công việc và nghĩa tình trong cuộc sống”. Thực hiện chuyển đổi số, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin; triển khai có hiệu quả ứng dụng Sổ tay đảng viên điện tử trong sinh hoạt chi bộ. Tăng cường sử dụng nền tảng số, nhóm trao đổi trực tuyến để trao đổi tài liệu, cập nhật nghị quyết, thông tin mới. Xây dựng mô hình “chi bộ số”, “đảng viên số” phù hợp với điều kiện từng địa phương, đơn vị. Tiếp tục tổ chức sinh hoạt trực tuyến ở các chi bộ đặc thù (phân tán địa lý, khối doanh nghiệp ngoài nhà nước...), sinh hoạt tổ đảng nơi có đông đảng viên.

Thứ tư, quan tâm đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng điều hành sinh hoạt, kỹ năng nắm bắt tình hình cơ sở, kỹ năng xử lý các vấn đề phát sinh cho đội ngũ bí thư chi bộ, nhất là sau sáp nhập thôn, tổ dân phố.

Thứ năm, trong sinh hoạt cần tập trung đánh giá kết quả công tác lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của chi bộ cụ thể: Công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng. Sự lãnh đạo của chi bộ và vai trò, trách nhiệm của đảng viên trong việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn xã hội; xây dựng nông thôn mới, nông thôn nâng cao, kiểu mẫu, tổ dân phố kiểu mẫu văn minh, đô thị văn minh; tổ chức sản xuất, kinh doanh và áp dụng các tiến bộ khoa học - công nghệ vào sản xuất (nếu có); công tác xóa đói, giảm nghèo; thực hiện chính sách đối với người có công, các hoạt động nhân đạo, từ thiện…Thực hiện Luật thực hiện dân chủ ở cơ sở, các quy ước, hương ước của cộng đồng dân cư; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh ở thôn (làng, bản...), tổ dân phố (khu phố, khu dân cư...) và từng gia đình; các phong trào thi đua yêu nước ở địa bàn dân cư; chống tư tưởng cơ hội, thực dụng, cục bộ, bè phái, gia trưởng, dòng họ, bảo thủ và các tệ nạn xã hội. Đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; công tác quản lý, sử dụng đất đai, quản lý xây dựng đô thị, giải phóng mặt bằng; bảo đảm vệ sinh môi trường, trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy, chữa cháy, đấu tranh phòng, chống các tệ nạn xã hội trên địa bàn. Bồi dưỡng, giúp đỡ quần chúng, tạo nguồn phát triển đảng viên ở khu dân cư; quản lý đảng viên, nhất là đảng viên đi làm ăn xa. Đánh giá kết quả lãnh đạo xây dựng thôn, tổ dân phố, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và gắn với việc đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của đảng viên trong tháng. Đánh giá việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII gắn với thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị; đánh giá về những điều đảng viên không được làm và trách nhiệm nêu gương theo quy định của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị. Thực hiện có hiệu quả việc đấu tranh, phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng, trên các phương tiện truyền thông đại chúng tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, gắn với công tác tuyên truyền, định hướng dư luận ở cơ sở theo quy định của cấp có thẩm quyền.

Thứ sáu, thực hiện có nền nếp việc tham dự, hướng dẫn và đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ của các đồng chí cấp ủy viên, cán bộ phụ trách và tổ công tác của cấp ủy. Thường xuyên kiểm tra, giám sát, nhắc nhỡ những chi không không chấp hành nghiêm quy định về nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ. Gắn kết quả đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ theo Quy định số 350-QĐ/TU với công tác đánh giá, xếp loại tổ chức đảng, đảng viên và người đứng đầu; coi đây là một trong những tiêu chí quan trọng để xem xét mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm.

Đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng. Đối với Nghệ An, đây là yêu cầu cấp thiết nhằm xây dựng các chi bộ thực sự trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh từ cơ sở.

Phạm Quang Sơn, Ban Tổ chức Tỉnh ủy