Tuy nhiên, khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng tăng trưởng, những lợi thế truyền thống ấy đang dần trở thành điều kiện cần chứ không còn là yếu tố quyết định. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 10-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Nghệ An về phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2045 không chỉ là một nghị quyết chuyên đề về nguồn nhân lực, mà phản ánh bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển của tỉnh: Từ phát huy lợi thế về nguồn lực sang kiến tạo lợi thế bằng năng lực, lấy con người làm nền tảng của năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Nghị quyết ra đời đúng thời điểm khi lợi thế truyền thống không còn là yếu tố quyết định

Nghị quyết số 10-NQ/TU được ban hành trong bối cảnh Nghệ An đang đứng trước những cơ hội phát triển mới. Những năm gần đây, Khu kinh tế Đông Nam tiếp tục mở rộng; các khu công nghiệp như VSIP Nghệ An, WHA Industrial Zone Nghệ An từng bước trở thành những cực tăng trưởng quan trọng; nhiều dự án trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghệ cao được triển khai. Cùng với đó, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đội ngũ cán bộ và năng lực quản trị.

Tuy nhiên, chính trong thời điểm nhiều cơ hội mở ra cũng xuất hiện một câu hỏi lớn: Điều gì sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của Nghệ An trong giai đoạn phát triển tiếp theo?

Nếu trước đây lợi thế cạnh tranh chủ yếu được tạo nên từ vị trí địa lý, tài nguyên, chi phí lao động hay chính sách ưu đãi đầu tư thì ngày nay, khoảng cách về các yếu tố này giữa các địa phương đang dần thu hẹp. Hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ hơn, môi trường đầu tư ngày càng hoàn thiện và các cơ chế ưu đãi vận hành trong khuôn khổ pháp luật thống nhất. Khi những lợi thế truyền thống không còn tạo nên sự khác biệt rõ rệt, yếu tố quyết định sẽ là chất lượng nguồn nhân lực, năng lực đổi mới sáng tạo và chất lượng quản trị.

Chính trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 10-NQ/TU xác định phát triển nguồn nhân lực là một trong những đột phá chiến lược, gắn trực tiếp với nâng cao năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của tỉnh. Đây không đơn thuần là sự điều chỉnh về chính sách, mà là sự thay đổi trong tư duy phát triển: Từ coi nguồn nhân lực là một lĩnh vực cần đầu tư sang coi con người là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của địa phương.

Điều đáng chú ý là cách tiếp cận này cũng phù hợp với xu hướng phát triển mà nhiều tổ chức quốc tế đang khuyến nghị. Báo cáo FDI Qualities Review of Viet Nam do OECD công bố ngày 25/6/2026 cho rằng khi Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới, tăng trưởng sẽ phụ thuộc ít hơn vào quy mô dòng vốn FDI và nhiều hơn vào chất lượng của dòng vốn, tức khả năng thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao kỹ năng của người lao động, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước và tạo ra giá trị gia tăng cao hơn cho nền kinh tế. OECD cũng khuyến nghị Việt Nam ưu tiên thu hút các nhà đầu tư có năng lực đổi mới sáng tạo, đào tạo lao động địa phương và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Có thể thấy, những định hướng mà OECD khuyến nghị đối với Việt Nam cũng chính là những vấn đề mà Nghị quyết số 10-NQ/TU hướng tới giải quyết. Điều đó cho thấy Nghị quyết không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển của Nghệ An trong giai đoạn hiện nay mà còn bắt nhịp với xu thế chuyển đổi mô hình tăng trưởng đang diễn ra trên thế giới: Từ cạnh tranh bằng nguồn lực sang cạnh tranh bằng năng lực, trong đó con người là lợi thế cạnh tranh bền vững nhất.

Tư duy phát triển mới của Nghị quyết số 10-NQ/TU

Nếu chỉ nhìn vào tên gọi, nhiều người sẽ cho rằng Nghị quyết số 10-NQ/TU là một nghị quyết chuyên đề về phát triển nguồn nhân lực. Nhưng đọc kỹ sẽ thấy giá trị lớn nhất của Nghị quyết không chỉ nằm ở hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu hay giải pháp, mà ở sự thay đổi trong cách nhìn về vai trò của con người đối với sự phát triển của địa phương.

Trong nhiều năm, phát triển nguồn nhân lực thường được tiếp cận như một lĩnh vực của giáo dục, đào tạo hoặc công tác cán bộ. Thành công chủ yếu được đo bằng tỷ lệ lao động qua đào tạo, số lượng cán bộ được bồi dưỡng hay quy mô các cơ sở giáo dục. Nghị quyết số 10-NQ/TU đã vượt lên cách tiếp cận đó khi xác định phát triển nguồn nhân lực là một trong những đột phá chiến lược, gắn trực tiếp với nâng cao năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của tỉnh.

Điều đó đồng nghĩa với việc nguồn nhân lực không còn được xem là "đầu vào" của quá trình phát triển, mà trở thành động lực quyết định để nâng cao năng lực cạnh tranh của Nghệ An. Một địa phương có thể thu hút nhiều dự án đầu tư, nhưng nếu thiếu đội ngũ lao động có kỹ năng, thiếu cán bộ có năng lực quản trị và thiếu khả năng tiếp nhận công nghệ mới thì rất khó tạo ra tăng trưởng bền vững.

Điểm đáng chú ý khác là Nghị quyết không đặt phát triển nguồn nhân lực như nhiệm vụ riêng của ngành giáo dục hay công tác cán bộ. Nguồn nhân lực được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, cải cách hành chính, phát triển thị trường lao động, thu hút đầu tư và xây dựng chính quyền địa phương hai cấp. Đây là cách tiếp cận mang tính hệ thống, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, cơ sở đào tạo cung cấp tri thức, doanh nghiệp trở thành môi trường phát triển kỹ năng, còn người lao động là chủ thể trực tiếp tạo ra năng suất và đổi mới sáng tạo.

Có thể nói, điểm mới nổi bật của Nghị quyết số 10-NQ/TU là đã chuyển tư duy từ phát triển nguồn nhân lực như một lĩnh vực cần đầu tư sang phát triển nguồn nhân lực như một chiến lược phát triển của địa phương. Chính sự chuyển dịch này tạo nền tảng để Nghệ An chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới, khi lợi thế cạnh tranh không còn chủ yếu đến từ tài nguyên hay chi phí lao động, mà từ chất lượng con người, năng lực đổi mới sáng tạo và hiệu quả quản trị.

Phát triển nguồn nhân lực - kiến tạo lợi thế cạnh tranh

Điểm nổi bật của Nghị quyết số 10-NQ/TU không chỉ nằm ở việc xác định phát triển nguồn nhân lực là một đột phá chiến lược, mà còn ở cách nhìn mới về mối quan hệ giữa con người và phát triển.

Trong cách tiếp cận truyền thống, nguồn nhân lực thường được xem là kết quả của quá trình phát triển: kinh tế phát triển sẽ tạo thêm việc làm, từ đó nâng cao chất lượng lao động. Nghị quyết số 10-NQ/TU lại đặt vấn đề theo chiều ngược lại: Muốn phát triển nhanh và bền vững thì trước hết phải phát triển nguồn nhân lực. Chính chất lượng con người sẽ quyết định khả năng tiếp nhận công nghệ, nâng cao năng suất, đổi mới sáng tạo và tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Đây cũng là xu hướng được OECD nhấn mạnh trong Báo cáo FDI Qualities Review of Viet Nam. Theo OECD, khi Việt Nam bước sang giai đoạn tăng trưởng mới, lợi ích của FDI không chỉ được đo bằng số lượng dự án hay quy mô vốn đầu tư, mà bằng khả năng nâng cao năng suất, chuyển giao công nghệ, phát triển kỹ năng của người lao động và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước. Muốn đạt được điều đó, Việt Nam cần ưu tiên thu hút các dự án có hàm lượng công nghệ và tri thức cao, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu của các ngành kinh tế mới.

Đối với Nghệ An, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi tỉnh đang chuyển dịch cơ cấu thu hút đầu tư theo hướng công nghiệp chế biến, chế tạo, điện tử, công nghệ số và các ngành có giá trị gia tăng cao. Điều đó đồng nghĩa với việc nhu cầu về kỹ sư, kỹ thuật viên, cán bộ quản lý, chuyên gia công nghệ và lực lượng lao động có kỹ năng sẽ ngày càng lớn. Nếu không chuẩn bị tốt nguồn nhân lực, lợi thế về hạ tầng hay môi trường đầu tư cũng khó phát huy đầy đủ hiệu quả.

Vì vậy, Nghị quyết số 10-NQ/TU không chỉ đề cập đến đào tạo, mà còn nhấn mạnh việc dự báo nhu cầu nhân lực, gắn kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, phát triển nguồn nhân lực cho các ngành trọng điểm, đồng thời xây dựng cơ chế thu hút, trọng dụng và phát huy nhân tài. Đây là những giải pháp nhằm tạo ra một hệ sinh thái phát triển nguồn nhân lực, trong đó đào tạo gắn với nhu cầu của nền kinh tế và của thị trường lao động.

Có thể nói, Nghị quyết số 10-NQ/TU đã chuyển trọng tâm từ phát triển nguồn nhân lực sang kiến tạo lợi thế cạnh tranh bằng nguồn nhân lực. Khi lợi thế về đất đai, hạ tầng và chính sách ưu đãi ngày càng thu hẹp khoảng cách giữa các địa phương, chất lượng con người sẽ trở thành yếu tố tạo nên sự khác biệt. Đó cũng chính là nền tảng để Nghệ An nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Con người – “hạ tầng mềm” cho sự phát triển của một địa phương

Một điểm đáng chú ý của Nghị quyết số 10-NQ/TU là không dừng lại ở mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, mà hướng tới xây dựng cơ chế phát hiện, thu hút, trọng dụng và phát huy nhân tài. Đây là bước phát triển trong tư duy, bởi phát triển nguồn nhân lực không chỉ là đào tạo thêm nhiều người, mà quan trọng hơn là tạo môi trường để người có năng lực được cống hiến và phát huy giá trị.

Cùng với đó, Nghị quyết đặc biệt coi trọng việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới; đổi mới công tác tuyển dụng, sử dụng, đánh giá và bồi dưỡng theo vị trí việc làm, khung năng lực và yêu cầu thực tiễn. Đây là nền tảng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số và mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang được triển khai.

Cách tiếp cận này cũng phù hợp với xu hướng quốc tế. OECD cho rằng để thu hút được dòng vốn FDI có chất lượng cao, các địa phương không chỉ cần hạ tầng và chính sách thuận lợi mà còn phải có lực lượng lao động có kỹ năng, năng lực đổi mới sáng tạo và khu vực công đủ khả năng đồng hành với doanh nghiệp. Báo cáo cũng khuyến nghị tăng cường đầu tư cho phát triển kỹ năng, nâng cao chất lượng việc làm và tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa chính sách đầu tư với chính sách phát triển nguồn nhân lực.

Đối với Nghệ An, điều này có ý nghĩa đặc biệt khi tỉnh đang hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trên cơ sở khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong bối cảnh đó, chất lượng đội ngũ cán bộ, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng thu hút, phát huy nhân tài sẽ quyết định khả năng chuyển hóa các lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng và môi trường đầu tư thành năng lực cạnh tranh thực sự.

Nghị quyết số 10-NQ/TU không chỉ đề ra các mục tiêu phát triển nguồn nhân lực cho giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2045, mà quan trọng hơn là xác lập một tư duy phát triển mới. Trong bối cảnh các lợi thế về đất đai, hạ tầng và cơ chế ưu đãi ngày càng thu hẹp khoảng cách giữa các địa phương, con người sẽ trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng. Từ góc độ đó, Nghị quyết số 10-NQ/TU không chỉ là một nghị quyết về phát triển nguồn nhân lực, mà còn là một bước chuyển trong tư duy phát triển của Nghệ An: Từ cạnh tranh bằng nguồn lực sang cạnh tranh bằng năng lực, trong đó nguồn nhân lực chất lượng cao chính là lợi thế cạnh tranh bền vững và là nền tảng cho sự phát triển lâu dài của tỉnh.

Nguyễn Anh Tuấn, Ban Tổ chức Tỉnh ủy