Đổi mới tư duy đánh giá cán bộ: Lấy kết quả làm thước đo chủ yếu để đánh giá cán bộ

Đánh giá cán bộ, công chức, viên chức từ lâu đã được xác định là một trong những khâu then chốt, có ý nghĩa quyết định trong công tác cán bộ. Tuy nhiên, nhìn từ thực tiễn, công tác này trong nhiều năm qua vẫn còn bộc lộ không ít hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

Trước hết, phương thức đánh giá vẫn còn nặng về định tính, phụ thuộc nhiều vào nhận xét chủ quan, cảm tính. Việc lượng hóa kết quả công việc chưa rõ ràng, thiếu các tiêu chí cụ thể để đo lường mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Không ít trường hợp, việc đánh giá còn mang tính hình thức, chưa phản ánh đúng thực chất năng lực, mức độ cống hiến và hiệu quả công việc của từng cá nhân.

Bên cạnh đó, tình trạng “cào bằng”, nể nang, né tránh trong đánh giá vẫn còn tồn tại ở một số nơi. Việc phân loại cán bộ nhiều khi chưa tạo được sự khác biệt rõ ràng giữa người làm tốt và người làm chưa tốt, dẫn đến giảm động lực phấn đấu, chưa thực sự khuyến khích đổi mới, sáng tạo trong thực thi công vụ.

Một hạn chế khác là việc đánh giá chưa gắn chặt với vị trí việc làm và sản phẩm công việc cụ thể. Trong khi mỗi vị trí có chức năng, nhiệm vụ khác nhau, thì cách đánh giá lại chưa thực sự phân hóa theo đặc thù công việc, dẫn đến thiếu công bằng và chưa sát thực tiễn. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và đánh giá còn hạn chế, chưa hình thành được hệ thống dữ liệu đầy đủ, liên thông để phục vụ công tác theo dõi, tổng hợp và phân tích.

Trong bối cảnh đó, việc Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An triển khai xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả công việc (KPI) là một bước đi cần thiết và kịp thời, thể hiện sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy trong công tác cán bộ.

Điểm cốt lõi của sự đổi mới này là chuyển từ đánh giá dựa trên “nhận xét” sang đánh giá dựa trên “kết quả”; từ cảm tính sang định lượng; từ đánh giá theo thời điểm sang đánh giá thường xuyên, liên tục. Theo đó, mỗi cán bộ, công chức, viên chức sẽ được đánh giá chủ yếu thông qua kết quả thực hiện nhiệm vụ gắn với sản phẩm công việc cụ thể và vị trí việc làm được giao.

Hệ thống KPI được xây dựng theo hướng đa chiều, toàn diện, không chỉ dừng lại ở kết quả công việc mà còn xem xét đến mức độ hài lòng của đối tượng thụ hưởng, năng lực phối hợp và ý thức kỷ luật, kỷ cương, liêm chính công vụ. Cách tiếp cận này giúp phản ánh đầy đủ hơn chất lượng thực thi công vụ của cán bộ trong bối cảnh yêu cầu ngày càng cao về hiệu quả phục vụ Nhân dân và doanh nghiệp.

Đáng chú ý, Kế hoạch đã xác định rõ việc xây dựng các chỉ số đánh giá phải bảo đảm “rõ ràng, cụ thể, đo lường được”, gắn với “sản phẩm công việc” và “vị trí việc làm”. Đây là điểm mang tính nền tảng, khắc phục trực tiếp những hạn chế lâu nay trong công tác đánh giá cán bộ.

Việc chuẩn hóa danh mục sản phẩm, xác định sản phẩm chuẩn và hệ số quy đổi sẽ tạo ra “ngôn ngữ chung” trong đánh giá, giúp lượng hóa khối lượng và chất lượng công việc một cách khách quan. Đồng thời, quy định rõ phương pháp tính điểm, trọng số và tiêu chí xếp loại sẽ bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong toàn hệ thống.

Có thể khẳng định, việc lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo chủ yếu không chỉ là một giải pháp kỹ thuật, mà còn là sự thay đổi căn bản về tư duy quản lý cán bộ. Khi mỗi nhiệm vụ đều được lượng hóa, theo dõi và đánh giá bằng dữ liệu cụ thể, trách nhiệm cá nhân sẽ được xác định rõ ràng hơn, qua đó nâng cao ý thức, kỷ luật và hiệu quả công việc.

Đây cũng là tiền đề quan trọng để từng bước xây dựng một mô hình công vụ chuyên nghiệp, hiện đại, vận hành trên cơ sở dữ liệu và kết quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.

Xây dựng bộ chỉ số khoa học, đồng bộ, phù hợp thực tiễn gắn với ứng dụng công nghệ số trong đánh giá cán bộ

Thay vì áp dụng một bộ tiêu chí chung mang tính cơ học, Nghệ An lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt: xây dựng khung KPI dùng chung toàn tỉnh, đồng thời cho phép các cơ quan, đơn vị cụ thể hóa phù hợp với đặc thù. Điều này vừa bảo đảm tính thống nhất, vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo của từng đơn vị.

Đặc biệt, việc chuẩn hóa “danh mục sản phẩm/công việc”, “sản phẩm chuẩn” và “hệ số quy đổi” được xác định là nền tảng quan trọng để tính toán KPI một cách khách quan, chính xác. Đây là bước đi mang tính kỹ thuật cao nhưng có ý nghĩa quyết định đến chất lượng của toàn bộ hệ thống.

Bên cạnh đó, phương pháp tính điểm, trọng số và tiêu chí xếp loại cũng được quy định rõ ràng, minh bạch, tạo cơ sở thống nhất trong toàn tỉnh, hạn chế tối đa yếu tố cảm tính trong đánh giá.

Một điểm nhấn quan trọng trong Kế hoạch là không chỉ dừng lại ở việc xây dựng bộ chỉ số KPI, mà còn gắn chặt với việc phát triển phần mềm quản lý, đánh giá cán bộ trên nền tảng số. Đây chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt căn bản so với các cách làm trước đây.

Thực tiễn cho thấy, nếu chỉ xây dựng tiêu chí đánh giá mà không có công cụ hỗ trợ phù hợp thì việc triển khai sẽ gặp nhiều khó khăn, dễ rơi vào hình thức, thiếu đồng bộ và khó kiểm soát. Do đó, việc Nghệ An xác định “bộ chỉ số là nền tảng, phần mềm là công cụ triển khai” là cách tiếp cận khoa học, phù hợp với xu thế quản trị hiện đại.

Theo Kế hoạch, phần mềm KPI sẽ thực hiện số hóa toàn bộ quy trình quản lý công việc và đánh giá cán bộ, từ khâu giao nhiệm vụ, theo dõi tiến độ, cập nhật kết quả, lưu trữ minh chứng đến đánh giá, xếp loại. Mỗi nhiệm vụ đều được theo dõi theo thời gian thực, có cảnh báo quá hạn, có dữ liệu minh chứng đi kèm, hạn chế tối đa tình trạng báo cáo hình thức hoặc thiếu căn cứ.

Đặc biệt, hệ thống cho phép tự động tổng hợp, tính toán điểm số, phân tích dữ liệu và xuất báo cáo theo nhiều cấp độ khác nhau. Điều này không chỉ giúp giảm tải khối lượng công việc thủ công mà còn nâng cao độ chính xác, khách quan trong đánh giá.

Một yêu cầu quan trọng khác được đặt ra là phần mềm phải bảo đảm tính mở, có khả năng kết nối, tích hợp với các hệ thống thông tin dùng chung của tỉnh, nhất là hệ thống quản lý văn bản và điều hành tác nghiệp. Đây là bước đi có ý nghĩa chiến lược, góp phần hình thành hệ sinh thái số đồng bộ trong toàn hệ thống chính trị, tránh tình trạng “cát cứ dữ liệu”, manh mún, thiếu liên thông.

Việc hình thành cơ sở dữ liệu số về kết quả thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, công chức, viên chức theo thời gian thực sẽ tạo ra một “kho dữ liệu sống”, phản ánh đầy đủ quá trình công tác của mỗi cá nhân. Đây là nguồn thông tin quan trọng, có giá trị lâu dài trong công tác đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm và sử dụng cán bộ.

Kỳ vọng tạo bước chuyển căn bản trong công tác cán bộ

Việc triển khai hệ thống KPI không chỉ nhằm giải quyết những hạn chế trước mắt trong công tác đánh giá cán bộ, mà còn hướng tới những mục tiêu lâu dài, mang tính chiến lược đối với sự phát triển của tỉnh.

Trước hết, hệ thống KPI sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, công bằng trong đánh giá cán bộ. Khi mọi kết quả công việc đều được lượng hóa, có minh chứng rõ ràng và được theo dõi thường xuyên, việc đánh giá sẽ hạn chế tối đa yếu tố cảm tính, nể nang. Người làm tốt sẽ được ghi nhận xứng đáng, người làm chưa tốt sẽ được chỉ ra cụ thể để có biện pháp khắc phục.

Quan trọng hơn, hệ thống này sẽ tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nâng cao tinh thần trách nhiệm, ý thức kỷ luật và hiệu quả công việc. Mỗi cá nhân sẽ phải chủ động hơn trong thực hiện nhiệm vụ, bởi kết quả công việc được theo dõi liên tục và gắn trực tiếp với đánh giá, xếp loại.

Đồng thời, đây cũng là công cụ quan trọng giúp các cấp ủy, cơ quan, đơn vị nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành. Thay vì dựa chủ yếu vào báo cáo tổng hợp, người đứng đầu có thể theo dõi tiến độ, chất lượng công việc của từng cá nhân, từng bộ phận một cách trực quan, kịp thời phát hiện những điểm nghẽn để chỉ đạo xử lý.

Có thể khẳng định, việc triển khai xây dựng hệ thống KPI là bước đi đúng đắn, kịp thời, phù hợp với xu thế quản trị hiện đại và yêu cầu chuyển đổi số hiện nay. Về lâu dài, việc xây dựng hệ thống KPI gắn với chuyển đổi số sẽ góp phần hình thành văn hóa làm việc dựa trên kết quả, dữ liệu và trách nhiệm cá nhân. Với quyết tâm chính trị cao, cách làm bài bản và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, Nghệ An kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong công tác đánh giá cán bộ, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Nguyễn Anh Tuấn, Ban Tổ chức Tỉnh ủy