Đứng sau những đợt sóng đấu tranh mạnh mẽ ấy là vai trò điều hành, tổ chức kiệt xuất của đồng chí Nguyễn Phong Sắc, Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ. Đặc biệt, sự kiện ngày Quốc tế Lao động 1/5/1930 tại Nghệ Tĩnh dưới sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí không chỉ là một cuộc biểu dương lực lượng mà còn là bước ngoặt quan trọng, khẳng định vị thế của giai cấp công nhân trên vũ đài chính trị dân tộc.

Đồng chí Nguyễn Phong Sắc (1902 - 1931), người con ưu tú của làng Bạch Mai, Hà Nội, đã sớm dấn thân vào con đường cách mạng với một tư duy tổ chức nhạy bén. Tháng 7/1929, ông được Trung ương phân công vào Trung Kỳ để xây dựng hệ thống tổ chức của Đảng.

Với tài năng thiên bẩm và phong cách sâu sát quần chúng, chỉ trong một thời gian ngắn, đồng chí Nguyễn Phong Sắc đã thành lập Kỳ bộ Đông Dương Cộng sản Đảng Trung Kỳ (sau này là Xứ ủy Trung Kỳ). Ông đã trực tiếp gây dựng các cơ sở Đảng vững mạnh tại các khu công nghiệp như Vinh - Bến Thủy và lan rộng ra các vùng nông thôn Nghệ An, Hà Tĩnh. Đây chính là "hậu phương" vững chắc về mặt tổ chức để chuẩn bị cho một cuộc đọ sức toàn diện với chính quyền thực dân phong kiến.

Đầu năm 1930, sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, đồng chí Nguyễn Phong Sắc trên cương vị Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã nhận định: Muốn đưa cách mạng phát triển lên tầm cao mới, phải khơi dậy tinh thần đoàn kết quốc tế và sức mạnh nội tại của quần chúng lao khổ.

Dưới sự chỉ đạo của ông, Xứ ủy Trung Kỳ đã ra quyết nghị lấy ngày Quốc tế Lao động 1/5 làm trọng tâm để phát động cao trào đấu tranh. Đây là một quyết định táo bạo bởi vào thời điểm đó, kỷ niệm 1/5 vẫn còn là một khái niệm khá mới mẻ đối với đại bộ phận quần chúng nhân dân Việt Nam. Đồng chí Nguyễn Phong Sắc đã chỉ đạo các tờ báo cách mạng như Người lao khổ, Công nông binh đẩy mạnh tuyên truyền, giải thích ý nghĩa ngày 1/5 là ngày đoàn kết giai cấp vô sản toàn thế giới.

Sáng ngày 1/5/1930, dưới sự điều hành trực tiếp của đồng chí Nguyễn Phong Sắc, một làn sóng biểu tình rầm rộ đã nổ ra tại khu vực Vinh - Bến Thủy. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, công nhân và nông dân Việt Nam cùng sát cánh dưới lá cờ đỏ búa liềm.

Tại khu công nghiệp, công nhân các nhà máy Trường Thi, nhà máy Diêm, hãng cưa SIFA và công nhân cảng Bến Thủy đồng loạt bãi công đòi tăng lương, giảm giờ làm.

Tại nông thôn, hàng ngàn nông dân từ các huyện lân cận như Hưng Nguyên, Nghi Lộc đã kéo về thành phố Vinh để phối hợp đấu tranh, đòi giảm sưu thuế và chia lại ruộng đất.

Đồng chí Nguyễn Phong Sắc không chỉ là người vạch ra kế hoạch mà còn là người bám sát thực địa, chỉ đạo rút kinh nghiệm ngay sau từng đợt đấu tranh. Sau sự kiện 1/5, ông đã chủ trì nhiều cuộc họp quan trọng để phân công cán bộ phụ trách từng vùng, đảm bảo phong trào không bị đứt quãng trước sự đàn áp của kẻ thù.

Thành công của ngày 1/5/1930 mang đậm dấu ấn tư duy của đồng chí Nguyễn Phong Sắc trên ba phương diện chính:

Thứ nhất, khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng. Sự kiện này chứng minh rằng Đảng Cộng sản dù mới ra đời nhưng đã có đủ khả năng tập hợp, dẫn dắt quần chúng theo một mục tiêu thống nhất.

Thứ hai, hiện thực hóa liên minh công nông. Dưới bàn tay tổ chức của đồng chí Nguyễn Phong Sắc, "búa" và "liềm" đã thực sự gắn kết. Nông dân đấu tranh không chỉ vì ruộng đất mà còn để ủng hộ yêu sách của công nhân, tạo nên một khối đoàn kết vô địch.

Thứ ba, tính chất quốc tế của cách mạng Việt Nam. Bằng cách chọn ngày 1/5, đồng chí Nguyễn Phong Sắc đã đưa phong trào cách mạng trong nước hòa chung nhịp đập với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.

Dù sự nghiệp cách mạng bị ngắt quãng bởi sự hy sinh anh dũng vào năm 1931, nhưng những gì đồng chí Nguyễn Phong Sắc để lại cho phong trào 1/5/1930 tại Nghệ Tĩnh là vô giá. Ông đã để lại bài học về công tác vận động quần chúng: Không nôn nóng, manh động nhưng phải quyết liệt và chỉa mũi nhọn vào đúng kẻ thù.

Những bài viết của ông trên tờ Người lao khổ vẫn còn vẹn nguyên giá trị, là kim chỉ nam cho công tác tư tưởng của Đảng trong những giai đoạn khó khăn nhất. Ông chính là người đã đặt nền móng vững chắc để ngày Quốc tế Lao động 1/5 trở thành ngày lễ chính thức và thiêng liêng của giai cấp công nhân Việt Nam sau này.

Kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động 1/5 hàng năm, chúng ta không thể không nhắc đến đồng chí Nguyễn Phong Sắc - người con của Hà Nội đã hiến dâng tuổi thanh xuân để thắp sáng ngọn lửa Xô viết trên đất Nghệ Tĩnh anh hùng. Sự kiện 1/5/1930 dưới sự lãnh đạo của ông mãi mãi là một biểu tượng về tinh thần quật khởi, là minh chứng cho sức mạnh của sự kết hợp giữa lý luận Mác - Lênin với thực tiễn phong trào công nhân Việt Nam.

Để tri ân những đóng góp to lớn của đồng chí Nguyễn Phong Sắc đối với phong trào cách mạng, tỉnh Nghệ An đã đặt tên đường Nguyễn Phong Sắc tại phường Trường Vinh và thường xuyên quan tâm, duy tu, tôn tạo phần mộ của đồng chí tại ven bờ sông Lam. Nơi đây đã trở thành “địa chỉ đỏ” có ý nghĩa giáo dục sâu sắc, góp phần bồi đắp lý tưởng cách mạng, truyền thống yêu nước và niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.

Quang Minh