Bước vào bối cảnh hiện nay - giai đoạn nước ta đang đứng trước bước ngoặt chiến lược tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, thế giới cũng đang trải qua những biến động sâu sắc, khó lường, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là sự bùng nổ của không gian mạng, trí tuệ nhân tạo và các phương tiện truyền thông số đã thay đổi căn bản cách thức tiếp nhận thông tin của xã hội. Thực tế này đòi hỏi công tác tuyên giáo của Đảng không thể dừng lại ở những phương thức truyền thống, lối mòn cũ kỹ. Hơn bao giờ hết, ngành Tuyên giáo phải tự đổi mới mạnh mẽ, chuyển trạng thái từ "giải thích, tuyên truyền" sang "dẫn dắt, kiến tạo", chủ động chiếm lĩnh trận địa, củng cố niềm tin vững chắc trong toàn Đảng và khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

1. Giữ vững trận địa tư tưởng, bảo vệ vững chắc nền tảng của Đảng

Trận địa tư tưởng là thành trì cốt lõi bảo đảm cho sự tồn vong của Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa. Nếu trận địa tư tưởng lung lay, mọi thành quả kinh tế - xã hội đều có nguy cơ bị đe dọa. Do đó, nhiệm vụ tiên quyết, trọng tâm và xuyên suốt của công tác tuyên giáo trong giai đoạn hiện nay là phải bảo vệ vững chắc chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ đường lối, chủ trương của Đảng.

Củng cố niềm tin: Xây dựng sự thống nhất tư tưởng trong toàn Đảng và khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Niềm tin của nhân dân đối với Đảng, đối với con đường đi lên chủ nghĩa xã hội là cội nguồn của mọi thắng lợi. Để củng cố niềm tin này, công tác tuyên giáo phải thực hiện đồng bộ từ trong Đảng ra ngoài xã hội. Trong nội bộ Đảng, cần không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng, làm cho mỗi cán bộ, đảng viên thấm nhuần sâu sắc lý tưởng cách mạng, nhận thức rõ vinh dự và trách nhiệm trước nhân dân. Tuyên giáo phải đi trước một bước để tạo sự thống nhất cao về ý chí và hành động trong toàn Đảng đối với các chủ trương lớn, đặc biệt là các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, công tác phòng chống tham nhũng, tiêu cực và việc chuẩn bị cho các kỳ Đại hội Đảng.

Từ sự thống nhất trong Đảng, công tác tuyên giáo lan tỏa, khơi dậy tinh thần yêu nước, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuyên truyền không phải là áp đặt một chiều mà là quá trình khơi gợi, thắp sáng niềm tin, tạo ra sự đồng điệu giữa ý Đảng và lòng dân. Khi niềm tin được củng cố vững chắc, lòng dân đồng thuận, khối đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ trở thành bức tường thành kiên cố trước mọi giông bão thời đại.

Đấu tranh phản bác: Kịp thời uốn nắn nhận thức lệch lạc, đấu tranh trực diện trên mọi mặt trận

Trong thời đại số, các thế lực thù địch, phản động không ngừng lợi dụng tính mở, tốc độ lan truyền nhanh và thuật toán điều hướng của các mạng xã hội xuyên biên giới để gia tăng các hoạt động "diễn biến hòa bình", thúc đẩy "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ ta. Chúng tung ra các thông tin giả mạo, xuyên tạc lịch sử, hạ bệ thần tượng, bôi nhọ lãnh đạo Đảng, Nhà nước, thổi phồng những khuyết điểm, sơ hở trong quản lý kinh tế - xã hội hòng gây tâm lý hoang mang, hoài nghi, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.

Trước tình hình đó, công tác tuyên giáo không thể thụ động đi sau để dọn dẹp khủng hoảng thông tin. Phải chuyển mạnh sang thế chủ động tiến công, đấu tranh trực diện, không khoan nhượng.

Trên không gian mạng: Phải xây dựng, tổ chức và vận hành hiệu quả các lực lượng đấu tranh sắc bén, kết hợp giữa các chuyên gia lý luận đầu ngành với các "binh chủng" công nghệ, truyền thông số. Cần sử dụng chính các công cụ công nghệ như phân tích dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) để chủ động rà quét, phát hiện sớm các dòng lưu chuyển thông tin xấu độc, từ đó kịp thời ngăn chặn, bóc gỡ và định hướng dư luận. Phải tổ chức các chiến dịch truyền thông chủ lưu mạnh mẽ, cung cấp thông tin chính thống, khách quan, khoa học để đè bẹp, lấn át các thông tin sai trái, biến không gian mạng thành môi trường văn hóa, lành mạnh.

Trong đời sống thực tế: Cần kịp thời phát hiện, uốn nắn những biểu hiện lệch lạc về nhận thức chính trị, tư tưởng ở một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Đấu tranh phản bác phải đi đôi với giáo dục, thuyết phục; lấy cái đẹp dẹp cái xấu, lấy thông tin tích cực đẩy lùi thông tin tiêu cực. Phải làm cho mỗi người dân nâng cao "sức đề kháng" tinh thần, có đủ năng lực phân định đúng - sai, chính - tà khi tiếp cận dòng thông tin đa chiều mỗi ngày.

2. Chuyển đổi tư duy: Từ "giải thích, tuyên truyền" sang "dẫn dắt, kiến tạo"

Yêu cầu cấp bách của thực tiễn đặt ra cho ngành Tuyên giáo một đòi hỏi mang tính cách mạng về mặt tư duy tác chiến: Phải đoạn tuyệt với lối tư duy "đi sau, nói lại", tư duy thụ động xem tuyên giáo chỉ là công cụ giải thích văn bản, chủ trương đã có sẵn. Thay vào đó, phải xác lập tư duy "dẫn dắt, kiến tạo", đưa công tác tuyên giáo trở thành một cấu phần hữu cơ, một động lực thúc đẩy sự phát triển.

Chủ động tham mưu: Tham gia từ sớm, dự báo từ xa

Để dẫn dắt được dư luận, công tác tuyên giáo phải chủ động tham gia từ sớm vào quá trình nghiên cứu, dự báo tình hình và xây dựng chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. Ngành Tuyên giáo cần phát huy vai trò là cơ quan tham mưu chiến lược, có tầm nhìn xa trông rộng, nắm bắt nhạy bén các xu hướng vận động của thời đại, những biến động của tình hình quốc tế và trong nước.

Khi một chủ trương, chính sách kinh tế - xã hội lớn chuẩn bị được ban hành (ví dụ như các dự án hạ tầng chiến lược, chính sách thuế, đất đai, quy hoạch...), ngành Tuyên giáo phải chủ động vào cuộc ngay từ khâu ý tưởng. Phải tiến hành điều tra dư luận xã hội, đo lường tâm trạng, phản ứng của các tầng lớp nhân dân, dự báo trước các luồng ý kiến đồng thuận hoặc phản đối, các điểm nghẽn về mặt tư duy có thể xảy ra. Từ đó, phối hợp với các cơ quan chức năng thiết kế các kịch bản truyền thông chính sách đồng bộ, khoa học. Việc chủ động tham mưu, dự báo từ sớm giúp Đảng ban hành những quyết sách sát thực tiễn, hợp lòng dân, hạn chế tối đa các xung đột truyền thông và sự phản kháng xã hội không đáng có. Tuyên giáo không chỉ là người truyền đạt chính sách, mà phải là người góp phần kiến tạo chính sách.

Lấy dân làm gốc: Niềm tin và sự đồng thuận của nhân dân là thước đo cao nhất

Mọi đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước suy cho cùng đều vì mục tiêu làm cho dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Do đó, công tác tuyên giáo không thể là những bản báo cáo thành tích khô khan trên giấy, những con số hội nghị, hội thảo mang tính hình thức. Chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận rằng: thước đo chuẩn xác nhất, nghiêm túc nhất đối với hiệu quả của công tác tư tưởng chính là chỉ số hạnh phúc, sự hài lòng, mức độ đồng thuận và niềm tin son sắt của nhân dân đối với chế độ.

Muốn đạt được điều đó, cán bộ tuyên giáo phải từ bỏ thói quen quan liêu, hành chính hóa, phải "nhúng mình" vào thực tiễn đời sống, lắng nghe hơi thở của nhân dân. Phải đổi mới cơ chế tiếp nhận phản hồi từ cơ sở, xây dựng các kênh đối thoại trực tiếp, cởi mở giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân. Khi người dân còn băn khoăn, thắc mắc về một chính sách nào đó, tuyên giáo phải có mặt kịp thời để giải thích rõ ràng, thấu tình đạt lý. Khi phát hiện những điểm nghẽn, bất cập trong thực hiện chính sách gây bức xúc trong dư luận, tuyên giáo phải mạnh dạn, thẳng thắn phản ánh với cấp ủy để kịp thời điều chỉnh. Bản chất của sự dẫn dắt, kiến tạo trong công tác tuyên giáo chính là tạo ra sự đồng thuận dựa trên sự thấu hiểu, tôn trọng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân.

3. Gắn kết lý luận với thực tiễn phát triển đất nước

Lý luận nếu tách rời thực tiễn sẽ trở nên giáo điều, xơ cứng, ngược lại, thực tiễn nếu không có lý luận soi đường sẽ dễ rơi vào tình trạng mò mẫm, mất phương hướng. Công tác tuyên giáo là cầu nối, là chất xúc tác bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ, biện chứng giữa lý luận và thực tiễn trong tiến trình phát triển đất nước.

Nâng tầm lý luận: Bám sát thực tiễn đời sống, tổng kết những vấn đề mới

Bối cảnh hiện nay đang đặt ra hàng loạt vấn đề thực tiễn vô cùng mới mẻ, phức tạp, chưa từng có tiền lệ. Đó là bài toán phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; là những thách thức trong quản trị xã hội số, bảo đảm an ninh mạng, an ninh con người; là việc định hình và phát triển hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới.

Ngành Tuyên giáo phải là đầu tàu trong việc tổ chức nghiên cứu, nâng tầm lý luận từ chính hơi thở của đời sống thực tiễn. Không thể thỏa mãn với những công thức lý luận cũ kỹ, tuyên giáo phải phối hợp với các cơ quan nghiên cứu khoa học, các học viện để tổng kết thực tiễn một cách sâu sắc.

- Phải lý giải một cách khoa học, thuyết phục những xu hướng phát triển mới của đất nước dưới góc nhìn của chủ nghĩa duy vật biện chứng.

- Phải chỉ ra được quy luật, bản chất của quá trình chuyển đổi số, sự tác động của nó đến quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất, đến tâm lý, hành vi của con người.

- Việc kịp thời tổng kết thực tiễn, nâng tầm lý luận không chỉ làm giàu thêm kho tàng lý luận của Đảng, mà còn cung cấp những luận cứ khoa học sắc bén, soi đường cho các địa phương, đơn vị tháo gỡ những điểm nghẽn, bứt phá đi lên.

Đổi mới phương thức truyền thông: Tận dụng sức mạnh công nghệ số, nâng cao chất lượng báo chí, xuất bản

Trong dòng chảy cuồn cuộn của thông tin thời đại số, phương thức truyền thông của ngành Tuyên giáo nếu không thay đổi sẽ tự đánh mất vai trò chủ lưu. Phải thực hiện một cuộc cách mạng toàn diện về phương thức, phương tiện truyền thông tư tưởng.

Tận dụng tối đa công nghệ số: Phải ứng dụng mạnh mẽ các nền tảng số, mạng xã hội, các loại hình truyền thông mới như podcast, video ngắn, infographics, megastory để truyền tải các thông điệp lý luận, chủ trương của Đảng. Chuyển hóa những văn kiện, nghị quyết dài hàng chục trang thành những thông điệp ngắn gọn, súc tích, trực quan, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo, phù hợp với tư duy tiếp nhận của công chúng hiện đại, nhất là giới trẻ.

Phát huy vai trò của báo chí, xuất bản cách mạng: Báo chí, xuất bản phải giữ vững vai trò là dòng thông tin chủ lưu, là "vũ khí" sắc bén để định hướng dư luận chính xác, nhanh chóng, hiệu quả. Cần tập trung đầu tư xây dựng các cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, giàu tính chiến đấu, có sức lan tỏa lớn. Mỗi bài báo, mỗi ấn phẩm xuất bản không chỉ dừng lại ở việc phản ánh sự kiện đơn thuần, mà phải chứa đựng hàm lượng phân tích sâu sắc, có tính định hướng cao, kịp thời biểu dương các nhân tố mới, các điển hình tiên tiến, lan tỏa năng lượng tích cực, đồng thời phê phán mạnh mẽ các hành vi tiêu cực, trì trệ, lãng phí. Truyền thông phải nhanh nhưng phải chính xác, phải nhạy bén nhưng phải đúng định hướng chính trị, lấy sự chân thực và tính nhân văn làm vũ khí chinh phục trái tim, khối óc của người đọc.

Khát vọng vươn mình và sứ mệnh lịch sử của ngành Tuyên giáo

Nhìn lại chặng đường lịch sử đã qua và hướng tới tương lai vững bước của dân tộc, công tác tuyên giáo trong bối cảnh hiện nay gánh vác một sứ mệnh vô cùng vẻ vang nhưng cũng hết sức nặng nề. Đối mặt với những thách thức đan xen của thời đại số và những yêu cầu phát triển nội tại của đất nước, ngành Tuyên giáo không thể đứng ngoài cuộc hay đi sau thời cuộc.

Để hoàn thành xuất sắc vai trò lực lượng tiên phong, giữ vững trận địa tư tưởng, bảo vệ vững chắc nền tảng của Đảng, mỗi tổ chức tuyên giáo, mỗi cán bộ tuyên giáo phải không ngừng tự đổi mới tư duy, nâng cao bản lĩnh chính trị, tinh thông nghiệp vụ và làm chủ công nghệ hiện đại. Phải chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "quản lý, giải thích" sang "dẫn dắt, kiến tạo", luôn lấy niềm tin, sự đồng thuận của nhân dân và sự hưng thịnh của quốc gia làm thước đo giá trị cao nhất cho mọi hoạt động của mình.

Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, với một tư duy đổi mới, sáng tạo, hành động quyết liệt và gắn kết chặt chẽ với thực tiễn, công tác tuyên giáo chắc chắn sẽ tiếp tục thắp sáng niềm tin, khơi dậy mạnh mẽ ý chí tự lực, tự cường, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân đưa đất nước vững vàng tiến vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.

Nguyễn Hồng Vui, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy