Trong hoàn cảnh đó, Nghệ An không chỉ thực hiện nhiệm vụ chi viện mà còn trực tiếp tham gia chiến đấu, trở thành một bộ phận hữu cơ của chiến trường cả nước. Phát huy truyền thống cách mạng của quê hương Xô viết anh hùng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Đảng bộ và Nhân dân Nghệ An đã huy động cao nhất sức người, sức của, tổ chức hiệu quả thế trận chiến tranh nhân dân, tạo nên sức mạnh tổng hợp về chính trị, quân sự, kinh tế và hậu cần, góp phần quan trọng làm thay đổi tương quan lực lượng, tạo thế và lực để đi tới thắng lợi hoàn toàn, mà đỉnh cao là Đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Với vị trí là cửa ngõ chiến lược nối liền miền Bắc với chiến trường miền Nam và nước bạn Lào, Nghệ An giữ vai trò trung tâm trung chuyển lực lượng và vật chất cho toàn chiến trường thông qua hệ thống giao thông huyết mạch như Quốc lộ 1A, Quốc lộ 7, Quốc lộ 15 và các tuyến vận tải chiến lược. Trong điều kiện chiến tranh phá hoại ác liệt, Nghệ An cùng các tỉnh Quân khu 4 trở thành tiền tuyến của hậu phương lớn, trực tiếp hứng chịu trên 3 vạn trận, gần 70 vạn quả bom và hơn 10 vạn quả đạn pháo các loại, song vẫn giữ vững hệ thống chính trị, duy trì sản xuất và ổn định đời sống Nhân dân. Đồng thời, Nghệ An bảo đảm thông suốt các tuyến giao thông chiến lược, vận chuyển trên 7,3 triệu tấn hàng hóa ra chiến trường, giữ vững “mạch máu” chi viện cho tiền tuyến.

Từ thực tiễn đó có thể khẳng định, Nghệ An mang đặc trưng nổi bật: vừa là hậu phương lớn, vừa là tiền tuyến trực tiếp, giữ vai trò quan trọng trong việc tạo thế và lực cho toàn chiến trường.

Chi viện sức người - nguồn lực trực tiếp của chiến trường: Trong toàn bộ cuộc kháng chiến, chi viện sức người là một trong những đóng góp nổi bật của Nghệ An, được tổ chức với quy mô lớn, liên tục và chặt chẽ. Các phong trào động viên thanh niên nhập ngũ, tham gia thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến phát triển sâu rộng, tạo thành nguồn lực trực tiếp bổ sung cho tiền tuyến. Giai đoạn 1965–1972, Nghệ An đã huy động 139.570 người tham gia chiến đấu và phục vụ chiến đấu, trong đó có 103.505 bộ đội, 11.585 thanh niên xung phong và 24.480 dân công hỏa tuyến; 16.581 người trực tiếp chiến đấu tại các chiến trường B, C. Tính chung toàn bộ thời kỳ chống Mỹ, Nghệ An có trên 163.000 thanh niên nhập ngũ, hàng chục nghìn thanh niên xung phong và hàng triệu lượt dân công hỏa tuyến tham gia phục vụ chiến trường. Lực lượng này không chỉ bổ sung cho tiền tuyến mà còn trực tiếp tham gia chiến đấu và phục vụ chiến đấu trong những điều kiện ác liệt nhất, đặc biệt trên các tuyến giao thông chiến lược và các chiến trường trọng điểm.

Chi viện vật chất, bảo đảm mạch máu chiến lược. Song hành với chi viện sức người, Nghệ An giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo đảm vật chất, hậu cần cho chiến trường. Trong điều kiện bị đánh phá ác liệt, tỉnh vẫn tổ chức hiệu quả công tác vận chuyển, bảo đảm nguồn lực vật chất được chi viện liên tục cho tiền tuyến. Khối lượng chi viện đạt quy mô lớn với hơn 7,3 triệu tấn hàng hóa được vận chuyển ra chiến trường và trên 6 triệu tấn lương thực được huy động phục vụ kháng chiến.  Hệ thống giao thông chiến lược như Quốc lộ 1A, Quốc lộ 7, Quốc lộ 15, đường sắt Thống Nhất cùng các bến phà, kho tàng được duy trì và vận hành liên tục. Trong bom đạn ác liệt, lực lượng thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và Nhân dân địa phương kiên cường bám trụ, sửa chữa cầu đường, bảo đảm giao thông thông suốt, góp phần giữ vững “mạch máu giao thông” trở thành một mặt trận chiến đấu đặc biệt, bảo đảm cho các chiến dịch lớn được triển khai liên tục, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975.

Trực tiếp chiến đấu bảo vệ hậu phương: Nghệ An là địa bàn chiến đấu ác liệt, giữ vị trí trọng điểm trong thế trận phòng không nhân dân của Quân khu 4. Quân và dân toàn tỉnh đã lập nhiều chiến công, bắn rơi 553 máy bay, bắn cháy, bắn chìm 36 tàu chiến của địch, góp phần đánh bại chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của đế quốc Mỹ. Trên mặt trận bảo đảm giao thông, nhiều địa danh trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Tiêu biểu là “tọa độ lửa Truông Bồn” trên tuyến đường 15A, nơi địch trút xuống gần 19.000 quả bom, hàng nghìn tên lửa, có ngày đánh phá tới 131 lần. Sự hy sinh của 13 thanh niên xung phong Đại đội 317 ngày 31/10/1968 là biểu tượng của ý chí “tim có thể ngừng đập nhưng đường không thể tắc”. Các trọng điểm như Bến Thủy, Cầu Cấm, Hoàng Mai, thành phố Vinh bị đánh phá với cường độ cao nhằm cắt đứt hệ thống giao thông chiến lược. Riêng thành phố Vinh hứng chịu 8.768 trận đánh phá với khoảng 250.555 tấn bom đạn, gây tổn thất nặng nề. Trong điều kiện đó, lực lượng phòng không, dân quân tự vệ và Nhân dân vẫn kiên cường bám trụ, đánh trả quyết liệt, giữ vững địa bàn.  

Kế thừa giá trị truyền thống và khát vọng đổi mới: Sau ngày đất nước thống nhất, Nghệ An bước vào giai đoạn tái thiết trong điều kiện khó khăn về cơ sở vật chất và nguồn lực. Tỉnh từng bước khôi phục sản xuất, ổn định đời sống và chuyển từ tình trạng thiếu lương thực sang bảo đảm an ninh lương thực, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa, tham gia thị trường xuất khẩu.

Những năm gần đây, kinh tế – xã hội có chuyển biến rõ. Năm 2024, GRDP tăng 9,01%, xếp thứ 2 khu vực Bắc Trung Bộ và thứ 13 cả nước; thu ngân sách vượt 160% dự toán; kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 3,9 tỷ USD. Thu hút FDI đạt 1,75 tỷ USD, đưa Nghệ An ba năm liên tiếp nằm trong nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước. Chương trình xây dựng nông thôn mới đạt kết quả với trên 79% số xã đạt chuẩn; giáo dục – đào tạo duy trì ổn định; chỉ số cải cách hành chính xếp thứ 15/63 tỉnh, thành.

Giai đoạn 2021-2025, GRDP tăng bình quân khoảng 8,3-8,5%/năm; quy mô nền kinh tế tăng 1,7 lần; GRDP bình quân đầu người tăng 1,67 lần so với năm 2020. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ; năng suất lao động tăng bình quân 8,2%/năm. Thu ngân sách đạt và vượt mục tiêu, gấp 1,7 lần; chi đầu tư phát triển tăng 1,43 lần so với nhiệm kỳ trước. Thu hút đầu tư tiếp tục tăng, tổng vốn FDI giai đoạn 2021-2024 đạt hơn 4,8 tỷ USD, gấp 4,5 lần so với giai đoạn trước năm 2020. Kim ngạch xuất khẩu năm 2025 ước đạt 4,5 tỷ USD, tăng gần 3 lần so với năm 2020. Các dự án tập trung vào công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghệ cao. Khu vực công nghiệp - xây dựng tăng trưởng bình quân khoảng 11,85%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm tỷ trọng lớn. Hệ thống khu kinh tế, khu công nghiệp được đầu tư, thu hút các dự án sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị công nghệ và các ngành công nghiệp mới.

Tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới: Bước vào nhiệm kỳ 2025–2030, trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh, phức tạp, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An lần thứ XIX xác định rõ yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, chuyển sang mô hình tăng trưởng hiện đại, hiệu quả và bền vững. Theo đó, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ yếu; đổi mới thể chế, nâng cao chất lượng quản trị là đòn bẩy quan trọng; văn hóa và con người Nghệ An là nền tảng, là nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm cho phát triển lâu dài.

Tỉnh định hướng chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng làm thước đo chủ yếu; thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và công nghiệp công nghệ cao, đồng thời phát triển các ngành dịch vụ chất lượng cao. Mục tiêu đặt ra là đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026–2030 khoảng 12%/năm, GRDP bình quân đầu người đạt 165–190 triệu đồng vào năm 2030.

Về không gian phát triển, Nghệ An tập trung tạo đột phá ở vùng phía Đông – khu vực động lực về công nghiệp, đô thị và dịch vụ; đồng thời phát triển bền vững vùng phía Tây gắn với bảo vệ tài nguyên, môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa, bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa các vùng. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026–2030 dự kiến đạt khoảng 1.150 nghìn tỷ đồng, tạo nguồn lực quan trọng cho phát triển kết cấu hạ tầng và thu hút đầu tư. Tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng đồng bộ, minh bạch, ổn định; tạo môi trường thuận lợi cho phát triển doanh nghiệp và thu hút đầu tư. Khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và khu vực kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng; phấn đấu đến năm 2030 có khoảng 30–32 nghìn doanh nghiệp hoạt động, trong đó tỷ lệ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo đạt trên 40%.  Phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu; chú trọng phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống Nhân dân. Tỉnh đẩy mạnh liên kết vùng, mở rộng hợp tác quốc tế, khai thác hiệu quả các nguồn lực bên ngoài; giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Các chỉ tiêu xã hội tiếp tục được nâng cao với tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt khoảng 77%, tỷ lệ nghèo đa chiều giảm 0,5–1,5%/năm, bảo hiểm y tế đạt trên 95% dân số.  Hệ thống chính trị tiếp tục được củng cố vững mạnh; chính quyền chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, truyền thống cách mạng, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên của con người Nghệ An tiếp tục được khơi dậy, trở thành động lực quan trọng cho giai đoạn phát triển mới.

Với những nền tảng đã được tạo dựng, cùng sự quan tâm, hỗ trợ của Trung ương, Nghệ An có đầy đủ điều kiện để bứt phá mạnh mẽ. Tỉnh phấn đấu đến năm 2030 trở thành tỉnh khá của cả nước, là cực tăng trưởng quan trọng của khu vực Bắc Trung Bộ; tầm nhìn đến năm 2045 trở thành tỉnh phát triển nhanh, bền vững, toàn diện, hiện đại, có thu nhập cao, xứng đáng với truyền thống quê hương Xô viết anh hùng và quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh./.

Kim Lưu, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy