Thay vì đặt yêu cầu nguồn lực chuyển đổi số ở cấp xã theo mô hình mỗi đơn vị phải có một cán bộ chuyên môn riêng, cần nghiên cứu phương án tổ chức nguồn lực phù hợp với điều kiện thực tế và lộ trình kiện toàn đội ngũ. Trong đó, có thể kết hợp giữa nhân lực tại chỗ, phân tầng năng lực số và cơ chế hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật tập trung từ cấp tỉnh, từng bước hình thành mô hình “ba lớp năng lực số”, bảo đảm các nhiệm vụ chuyển đổi số ở cấp xã được hỗ trợ kịp thời, liên tục và hiệu quả.

Không thể chờ Đảng ủy cấp xã có đủ "cán bộ IT"

Chuyển đổi số trong cơ quan Đảng không dừng lại ở việc số hóa văn bản đơn thuần, mà là tái cấu trúc toàn diện lề lối làm việc và phương thức lãnh đạo, chỉ đạo trên nền tảng số - nơi toàn bộ chu trình nghiệp vụ, từ cơ sở dữ liệu đảng viên, hệ thống văn bản chỉ đạo đến quy trình ban hành và tổ chức thực thi các quyết sách của cấp ủy đều được chuẩn hóa, liên thông và bảo mật bằng hạ tầng mật mã công vụ.

Khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, khối lượng công việc và yêu cầu bảo mật gia tăng đột biến. Nếu thụ động chờ có đủ “cán bộ IT” mới chuyển đổi số thì bộ máy sẽ rơi vào bế tắc. Bài toán thực tiễn đặt ra là: Đảng ủy cấp xã cần năng lực thực tế nào để tác nghiệp, năng lực kỹ thuật nào cần tập trung ở cấp tỉnh, và cơ chế nào kết nối hai bên thông suốt?

Bài toán đặt ra là: Đảng ủy cấp xã cần năng lực thực tế nào để tác nghiệp, năng lực kỹ thuật nào cần tập trung ở cấp tỉnh, và cơ chế nào kết nối hai bên thông suốt?

Mô hình phân tầng ba lớp năng lực số tại Đảng ủy cấp xã

Hệ thống thông tin của Đảng không đòi hỏi mọi điểm cuối đều là kỹ sư công nghệ thông tin (CNTT). Cần bóc tách rõ ba tầng năng lực:

• Lớp 1 - Năng lực tác nghiệp và kỷ luật số (Toàn thể cán bộ Đảng ủy cấp xã): Sử dụng thành thạo phần mềm chuyên ngành (quản lý đảng viên, gửi nhận văn bản điều hành); ký số đúng quy chuẩn; tuân thủ nghiêm ngặt quy chế bảo vệ bí mật nhà nước và kỷ luật bảo mật tài khoản cá nhân.

• Lớp 2 - Năng lực kết nối và điều phối (Cán bộ Văn phòng Đảng ủy cấp xã đóng vai trò “đầu mối”): tiếp nhận hướng dẫn từ cấp trên, hỗ trợ thao tác thông thường cho cán bộ trong cơ quan, kiểm tra lỗi vật lý sơ đẳng và liên hệ đúng địa chỉ kỹ thuật khi vượt thẩm quyền.

• Lớp 3 - Năng lực kỹ thuật chuyên sâu (Cấp tỉnh đảm nhiệm): Quản trị mạng diện rộng dùng riêng của Đảng, bảo mật thông tin cấp độ cao, tích hợp dữ liệu và ứng cứu sự cố an ninh mạng. Lớp này tổ chức tập trung tại cấp tỉnh - nơi có cán bộ chuyên trách.

Ba lớp năng lực này không cần tập trung trong một con người. Đó chính là điểm quan trọng để giải bài toán nhân lực chuyển đổi số ở cơ sở.

Tổ chức đầu mối, kết nối nguồn lực để chuyển đổi số ở cấp xã

Nếu giao việc kỹ thuật chuyên sâu cho người không có chuyên môn, trách nhiệm thì nặng nề nhưng năng lực xử lý không đủ, dẫn tới quá tải tâm lý, vừa tiềm ẩn nguy cơ làm trầm trọng thêm lỗ hổng an toàn thông tin. Vì vậy, không nên dồn toàn bộ trách nhiệm chuyển đổi số lên cán bộ Văn phòng Đảng ủy cấp xã thực hiện kiêm nhiệm.

Cán bộ Đảng ủy cấp xã được phân công là “đầu mối” phụ trách chuyển đổi số cần được trang bị kỹ năng cốt lõi: nhận biết giới hạn để dừng lại và báo hỗ trợ đúng lúc. Khi có cảnh báo an ninh mạng hoặc nghi ngờ lộ lọt dữ liệu, việc tự ý can thiệp sai cách nguy hiểm hơn nhiều so với việc ngắt kết nối và báo cáo kịp thời. Toàn bộ tương tác kỹ thuật phải qua kênh chuẩn hóa, không phụ thuộc vào quan hệ cá nhân.

Không nên mặc định rằng người được giao làm đầu mối phải chịu trách nhiệm về mọi vấn đề kỹ thuật của cơ quan. Cũng không nên coi chuyển đổi số là nhiệm vụ riêng của một cá nhân. Cán bộ đầu mối là người kết nối; lực lượng chuyên môn là người hỗ trợ; cán bộ nghiệp vụ là người trực tiếp sử dụng và chịu trách nhiệm về công việc của mình. Khi trách nhiệm được đặt đúng vị trí, nguồn nhân lực hiện có sẽ được sử dụng hiệu quả hơn.

Hệ thống giải pháp trọng tâm

Chuyển đổi số ở cấp xã sẽ không thể chờ đến khi mỗi địa phương có đủ cán bộ chuyên ngành CNTT. Điều quan trọng hơn là xây dựng được một mô hình trong đó thiếu nhân lực chuyên sâu ở cơ sở không trở thành điểm nghẽn của toàn hệ thống. Muốn vậy, cần thực hiện các giải pháp:

• Cấp tỉnh là “cánh tay kỹ thuật” hỗ trợ Đảng ủy cấp xã: Văn phòng Tỉnh ủy phối hợp các đơn vị chuyên môn thiết lập kênh tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật tập trung: Tiếp nhận lỗi, phân loại ưu tiên và cam kết thời gian xử lý cụ thể. Định kỳ cử cán bộ kiểm tra, rà soát an toàn mạng cho các xã miền núi, vùng sâu.

• Kho tri thức số dùng chung: Chuẩn hóa các lỗi thường gặp (chữ ký số, phần mềm đảng viên, mạng chuyên dùng) thành cẩm nang điện tử, video ngắn trực quan. Một lỗi được xử lý tại một xã lập tức trở thành bài học kinh nghiệm chia sẻ chung cho toàn tỉnh.

• Đổi mới đào tạo thực chất: Chuyển từ đếm số người dự tập huấn sang đo lường kết quả làm được: cán bộ có tự quản lý dữ liệu đảng viên được không, văn bản có ký số 100% hay không. Đào tạo sát theo vị trí: Thường trực Đảng ủy bồi dưỡng chỉ đạo điều hành số; cán bộ nghiệp vụ thuần thục thao tác phần mềm chuyên môn, cán bộ văn phòng phụ trách “đầu mối” bồi dưỡng kỹ năng kiểm tra sơ bộ, mô tả sự cố và quy trình phối hợp hỗ trợ kỹ thuật

• Phân định rõ trách nhiệm: Người đứng đầu cấp ủy chịu trách nhiệm chính trị về an toàn thông tin tại đơn vị; cán bộ nghiệp vụ chịu trách nhiệm về tài khoản, dữ liệu mình xử lý; cán bộ đầu mối chịu trách nhiệm làm cầu nối; cấp tỉnh chịu trách nhiệm về hạ tầng và bảo mật kỹ thuật.

Nâng cao năng lực số tại chỗ, đáp ứng ngay yêu cầu công việc

Chuyển đổi số tại Đảng ủy cấp xã không nằm ở việc chờ đợi “cán bộ IT” chuyên trách. Điều cấp xã cần trước hết là năng lực sử dụng công nghệ, kỷ luật số, khả năng nhận diện vấn đề và một cơ chế hỗ trợ đủ nhanh, đủ rõ và đủ tin cậy.

Cấp xã không đứng một mình trước các vấn đề công nghệ; nhưng cũng không thể chỉ chờ cấp trên xử lý mọi việc. Cán bộ tại cơ sở phải đủ khả năng vận hành phần việc của mình, nhận biết giới hạn và kết nối đúng lúc với lực lượng chuyên môn.

Vì vậy, làm thế nào để một xã chưa có cán bộ IT chuyên ngành vẫn có thể vận hành công việc an toàn, ổn định và hiệu quả trên môi trường số? Câu trả lời nằm ở một mô hình mới: nâng cao năng lực số tại chỗ, tập trung năng lực kỹ thuật chuyên sâu và xây dựng một cơ chế hỗ trợ đủ mạnh để kết nối hai đầu. Đó không chỉ là giải pháp cho bài toán thiếu nhân lực hôm nay, mà còn là cách tổ chức nguồn lực phù hợp với quá trình chuyển đổi số lâu dài của bộ máy cơ sở.

Thanh Mơ, Văn phòng Tỉnh ủy