Trong hệ thống tổ chức của Đảng, chi bộ là nền tảng, là nơi trực tiếp quản lý, giáo dục và rèn luyện đảng viên. Để giữ vững bản chất cách mạng và nâng cao sức chiến đấu, tự phê bình và phê bình không chỉ là một nguyên tắc sinh hoạt mà còn được xác định là quy luật phát triển, là “vũ khí sắc bén” để mỗi tổ chức Đảng tự thanh lọc và hoàn thiện mình.

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định một Đảng mạnh là Đảng có gan thừa nhận và tìm cách sửa chữa khuyết điểm. Tự phê bình và phê bình thực chất là phương thuốc hữu hiệu để ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, và những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ.

Đoàn kết trong Đảng không phải là sự “dĩ hòa vi quý”, xuôi chiều hay che giấu khuyết điểm. Một tập thể thực sự đoàn kết là nơi mọi vấn đề được thảo luận dân chủ, thẳng thắn trên cơ sở Cương lĩnh, Điều lệ Đảng và lợi ích chung. Khi thực hiện đúng nguyên tắc này, chi bộ không những không bị yếu đi mà còn loại bỏ được những nguyên nhân gây nghi ngờ, bức xúc, từ đó tăng cường sự minh bạch và tin cậy lẫn nhau. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, trước tác động của cơ chế thị trường, việc thực hiện công tác này tại các chi bộ vẫn còn nhiều thách thức cần nhận diện và giải quyết triệt để.

Thời gian qua, nhiều chi bộ đã phát huy tốt tinh thần dân chủ, giúp đảng viên kịp thời uốn nắn những lệch lạc ngay từ khi mới là mầm mống. Dù vậy, vẫn còn không ít nơi thực hiện còn mang tính hình thức, đối phó, hoặc chỉ thực hiện vào kỳ kiểm điểm cuối năm. Tâm lý “ngại va chạm”, lựa chọn cách nói an toàn để không mất lòng đồng chí hoặc ảnh hưởng đến xếp loại, quy hoạch vẫn còn phổ biến. Đáng lo ngại là tình trạng “trên nóng, dưới lạnh” cấp trên làm rất quyết liệt nhưng ở chi bộ lại buông lỏng tính chiến đấu. Nội dung tự phê bình thường chung chung, thiên về báo cáo thành tích hơn là phân tích sâu trách nhiệm cá nhân đối với những tồn tại, hạn chế.

Để công tác tự phê bình và phê bình đi vào thực chất, trở thành nhu cầu tự thân của mỗi đảng viên, các chi bộ cần triển khai đồng bộ các giải pháp sau:

Thứ nhất, phát huy vai trò “nêu gương” tuyệt đối của người đứng đầu. Bí thư chi bộ và lãnh đạo đơn vị phải thấu suốt quan điểm phê bình là để giúp nhau cùng tiến bộ, không phải để trừng phạt hay hạ uy tín. Người đứng đầu phải là tấm gương sáng: tự giác soi xét bản thân trước, dũng cảm nhận khuyết điểm và chủ động khích lệ cấp dưới phê bình mình,,,. Sự công tâm và cầu thị của lãnh đạo chính là “chất xúc tác” tạo ra không khí dân chủ, tin cậy trong tập thể.

Thứ hai, đổi mới nội dung và phương pháp thực hiện theo hướng cụ thể, thực chất. Cần chấm dứt tình trạng sinh hoạt rập khuôn, đọc báo cáo dài dòng. Nội dung tự phê bình phải bám sát chức trách, nhiệm vụ và trả lời được bốn câu hỏi cốt lõi: Việc gì đã xảy ra? Trách nhiệm cá nhân đến đâu? Nguyên nhân chủ quan là gì? Và biện pháp, thời gian khắc phục như thế nào? Khi phê bình, cần áp dụng phương pháp “nêu việc - phân tích tác động - đề xuất giải pháp”; phê bình việc chứ không phê bình người, dựa trên tinh thần đồng chí thương yêu lẫn nhau.

Thứ ba, thiết lập cơ chế bảo vệ người nói thẳng và phát huy vai trò của quần chúng. Chi bộ cần có quy định rõ về trách nhiệm của mỗi đảng viên trong tự phê bình và phê bình; trách nhiệm bảo vệ những đảng viên dám nói thật, đấu tranh chống tiêu cực; xử lý nghiêm mọi hành vi trù dập hoặc thành kiến với người góp ý. Đồng thời, cần đa dạng hóa các kênh lắng nghe từ các đoàn thể và quần chúng nhân dân để có nguồn thông tin khách quan, đa chiều khi kiểm điểm đảng viên.

Thứ tư, tăng cường kiểm tra, giám sát và hậu kiểm điểm. Tự phê bình và phê bình không được dừng lại ở việc chỉ ra khuyết điểm trên giấy. Sau mỗi đợt kiểm điểm, mỗi đảng viên phải xây dựng kế hoạch khắc phục cụ thể bằng văn bản, có mốc thời gian hoàn thành. Chi ủy có trách nhiệm phân công người theo dõi, giám sát định kỳ hằng tháng và lấy kết quả sửa chữa làm thước đo quan trọng nhất để đánh giá, xếp loại đảng viên cuối năm.

Tự phê bình và phê bình không phải là chờ đến cuối năm, cuối nhiệm kỳ mà là công việc thường xuyên như “rửa mặt hằng ngày”. Một chi bộ mạnh không phải là chi bộ không có khuyết điểm, mà là một chi bộ luôn nhìn thẳng vào sự thật để khắc phục sửa chữa và vươn lên. Khi việc "tự soi, tự sửa" trở thành nhu cầu văn hóa và đạo đức tự giác, tính chiến đấu của chi bộ sẽ được nâng cao, năng lực lãnh đạo của chi bộ được khẳng định. Đây chính là chìa khóa vạn năng để xây dựng Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh từ gốc, xứng đáng với niềm tin yêu và kỳ vọng của Nhân dân. Mỗi đảng viên, bằng hành động cụ thể và bản lĩnh chính trị, hãy cùng giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất như giữ gìn con ngươi của mắt mình, để chi bộ thực sự là tế bào khỏe mạnh của Đảng.

Hồ Sỹ Kiều, Ban Tổ chức Tỉnh uỷ