Đại diện Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Nghệ An và các tỉnh dự buổi lễ. Ảnh: Thanh Quỳnh

Các đại biểu Ủy viên Trung ương Đảng, đại diện lãnh đạo tỉnh Nghệ An tham dự buổi lễ. Ảnh: Thanh Quỳnh

Chùa Da (Âu Lạc Cổ Tự) tọa lạc tại làng Lộc Đa trước đây, nay là xóm Hòa Tiến, phường Vinh Lộc, tỉnh Nghệ An.

Chùa được dựng lên vào cuối thế kỷ XVII, sau đó được trùng tu vào năm 1889 dưới triều Vua Thành Thái nhà Nguyễn.

Khi ấy, giữa rừng cây cổ thụ xanh um, có cây đa lớn tán phủ rộng trên ngôi Tam Bảo được tôn dựng uy nghi nên người dân thường gọi là chùa Cây Da hay chùa Da.

Hòa thượng Thích Thọ Lạc - Trưởng ban Văn hoá Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trụ trì chùa Đại Tuệ phát biểu tại buổi lễ. Ảnh: Thanh Quỳnh

Trong tâm thức dân gian, người dân từng truyền tụng câu: "Thánh đền Trìa, Bụt chùa Da" - như một cách khẳng định vị thế linh thiêng của ngôi chùa.

Không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, chùa Da còn gắn liền với những trang sử hào hùng của quê hương. Chùa Da là "địa chỉ đỏ" gắn liền với phong trào cách mạng Xô viết Nghệ Tĩnh (1930 -1931). Trong những năm tháng cao trào đấu tranh, nơi đây từng là địa điểm hội họp bí mật của Chi bộ Lộc Đa. Tại mái chùa này, những cuộc bàn bạc, vận động quần chúng đã diễn ra, góp phần vào các cuộc biểu tình chống thực dân Pháp đòi quyền sống, quyền tự do.

Đồng chí Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, , Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam tặng hoa cho nhà chùa tại buổi lễ. Ảnh: Thanh Quỳnh

Đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ Nghệ An tặng hoa tại buổi lễ. Ảnh: Thanh Quỳnh

Một kỷ vật thiêng liêng gắn với chùa Da là chiếc trống đại. Trong cuộc biểu tình ngày 1/5/1930 tại Bến Thủy, các đảng viên Chi bộ Lộc Đa đã khiêng chiếc trống của chùa đi đánh giữa đoàn người biểu tình. Tiếng trống rền vang giữa quảng trường, hòa cùng khí thế đấu tranh sục sôi của quần chúng, trở thành biểu tượng của tinh thần bất khuất.

Ngày nay, chiếc trống ấy được lưu giữ tại Bảo tàng Nghệ An- Xô viết Nghệ Tĩnh như một minh chứng sống động cho sự gắn kết giữa không gian tôn giáo và phong trào cách mạng trên mảnh đất Nghệ An.

Đông đảo phật tử trên khắp mọi miền về dự lễ. Ảnh: Thanh Quỳnh

Người dân về với buổi lễ. Ảnh: Thanh Quỳnh

Trải qua bao biến thiên của lịch sử, chiến tranh và thời gian, ngôi chùa dần bị hư hại, chỉ còn lại dấu tích giữa tán cây rậm bao phủ nền cũ của ngôi Tam Bảo.

Thể theo nguyện vọng tha thiết của nhân dân và phật tử, ngày 19/10/2017, Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An đã ban hành quyết định khôi phục và tôn tạo chùa Da (Âu Lạc Cổ Tự). Dưới sự dẫn dắt của Đại đức Thích Đồng Tuệ và sự đồng thuận của chính quyền, phật tử, ngôi chùa dần được hồi sinh, từng bước ổn định sinh hoạt tôn giáo.

Hiện nay, Chùa Da tiếp tục được quy hoạch tổng thể, chuẩn bị khởi công xây dựng quy mô hơn, bài bản hơn, tương xứng với ý nghĩa lịch sử và vai trò đặc biệt của mình.

Việc quy hoạch và tiến hành xây dựng lần này không chỉ nhằm mở rộng không gian tâm linh mà còn tạo nên một công trình văn hóa - lịch sử mang tính biểu tượng, gắn kết quá khứ với hiện tại.

Theo thiết kế, quần thể mới sẽ bao gồm các hạng mục: chính điện, nhà thờ Tổ, tháp, khuôn viên cảnh quan, và đặc biệt là khu tưởng niệm các Liệt sĩ Nhà báo Cách mạng Việt Nam.

Trong khuôn viên tổng quy hoạch xây dựng chùa Da, có Nhà tưởng niệm tri ân nhiều Nhà báo đã hy sinh trong công cuộc bảo vệ nền độc lập, tự do của dân tộc. Ảnh: Thanh Quỳnh

Các đại biểu tiến hành nghi thức động thổ xây dựng không gian tâm linh chùa Da (Âu Lạc Cổ Tự). Ảnh: Thanh Quỳnh

Khu tưởng niệm Liệt sĩ Nhà báo được thiết kế theo hướng trang nghiêm, tĩnh lặng, tạo chiều sâu tưởng niệm. Kiến trúc hài hòa với tổng thể chùa, nhưng vẫn có dấu ấn riêng biệt, thể hiện sự trân trọng đối với lực lượng làm báo cách mạng.

Các đại biểu tiến hành nghi thức đặt viên gạch đầu tiên để xây dựng chùa Da sau Lễ động thổ. Ảnh: Thanh Quỳnh

Quy hoạch tổng thể công trình xây dựng chùa Da được phê duyệt. Ảnh: Tư liệu

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Lê Quốc Minh khẳng định, việc hưng công phục dựng chùa Âu Lạc không chỉ là xây dựng một công trình kiến trúc phật giáo, mà còn là khôi phục một di sản văn hóa tâm linh của quê hương, gìn giữ và phát huy những giá trị tốt đẹp của các bậc tiền nhân để lại. Đồng thời là địa chỉ đỏ cho thế hệ những người làm báo tìm về tri ân và tiếp nối sự cống hiến hy sinh của các vị tiền nhân.

Đồng chí cũng trân trọng ghi nhận tới nhà báo Nguyễn Văn Hiền - Nguyên Phó Tổng Biên tập Báo Nghệ An (nay là Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An), người đã dành hơn 15 năm lặng lẽ sưu tầm, kết nối, gìn giữ thông tin về các nhà báo đã hy sinh. Đồng thời, phát nguyện cùng nhà chùa lập nơi thờ tự anh linh.

Việc xây dựng không gian tâm linh này không chỉ là nơi tưởng nhớ tiền nhân, và cũng là nơi để tự soi mình, tự nhắc mình sống và làm nghề cho xứng đáng.

Công trình hoàn thành, nơi đây sẽ trở thành điểm tựa tinh thần cho không chỉ người làm báo, mà còn cho đông đảo nhân dân – những người luôn trân trọng sự thật, trân trọng những hy sinh thầm lặng.

Nguồn: BNA